تمیز کردن چدن گاز اگر به روش درست انجام شود، چربی های چسبناک، لکه های سوخته و باقی مانده غذا را از بین می برد؛ بدون اینکه رنگ و پوشش قطعات آسیب ببیند. چدن های کثیف علاوه بر ظاهر نامناسب، ممکن است هنگام روشن شدن شعله بو و دود ایجاد کنند یا باعث کثیف شدن کف قابلمه شوند.
برای شستن چدن گاز معمولا به مواد شوینده قوی نیاز نیست. آب گرم، مایع ظرفشویی و یک برس مناسب بیشتر آلودگی ها را پاک می کنند. برای لکه های قدیمی نیز می توان از خمیر جوش شیرین استفاده کرد.
خلاصه روش تمیز کردن چدن گاز
ابتدا گاز را خاموش کنید و اجازه دهید چدن ها کاملا سرد شوند. قطعات را بردارید و خرده های غذا را با برس خشک پاک کنید. چدن ها را ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در محلول آب گرم و مایع ظرفشویی قرار دهید و سپس با برس نرم یا اسکاچ غیر زبر بشویید. برای لکه های سوخته، خمیری از جوش شیرین و مقدار کمی آب درست کنید و روی لکه ها بمالید. پس از ۲۰ دقیقه، سطح را برس بکشید، آبکشی کنید و چدن ها را پیش از نصب کاملا خشک کنید.
وسایل لازم برای تمیز کردن چدن گاز
| وسایل و مواد لازم | مقدار |
|---|---|
| آب گرم | به مقدار لازم |
| مایع ظرفشویی | ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری |
| جوش شیرین | ۲ تا ۴ قاشق غذاخوری |
| برس ظرفشویی یا مسواک کهنه | ۱ عدد |
| اسکاچ نرم | ۱ عدد |
| دستکش نظافت | ۱ جفت |
| دستمال بدون پرز | ۱ عدد |
| سرکه سفید | مقدار کم، فقط در صورت مناسب بودن جنس قطعه |
مراحل تمیز کردن چدن گاز
خاموش کردن و سرد شدن گاز
پیش از شروع، تمام شعله ها را خاموش کنید و اگر اجاق به برق متصل است، دوشاخه آن را از پریز بکشید. تا زمانی که چدن ها، سرشعله ها و صفحه گاز کاملا سرد نشده اند، قطعات را جدا نکنید.
چدن داغ در تماس با آب سرد ممکن است به دلیل تغییر ناگهانی دما آسیب ببیند. همچنین جابجا کردن قطعات داغ خطر سوختگی دارد. بهتر است چند دقیقه پس از سرد شدن کامل گاز صبر کنید و سپس کار را شروع کنید.
جدا کردن چدن ها
شبکه های چدنی را با دو دست بردارید و روی یک حوله یا سطح مقاوم قرار دهید. مراقب باشید چدن روی صفحه گاز کشیده نشود؛ زیرا وزن و لبه های آن می تواند روی شیشه، استیل یا لعاب خط ایجاد کند.
اگر چدن ها چند تکه هستند، بهتر است جای هر قطعه را به خاطر بسپارید. سرشعله ها و کلاهک های شعله نیز در صورت نیاز جدا می شوند، اما این قطعات را با شبکه های سنگین داخل ظرف روی هم نریزید.
پاک کردن خرده های خشک
پیش از خیس کردن، خرده های غذا و ذرات سوخته را با یک برس خشک یا دستمال جمع کنید. این کار مانع پخش شدن آلودگی در آب می شود و شستشوی چربی های اصلی را آسان تر می کند.
برای جدا کردن مواد خشک شده از چاقو، سیم ظرفشویی یا ابزار فلزی استفاده نکنید. چنین وسایلی ممکن است پوشش چدن را خراش بدهند و زمینه زنگ زدگی یا پوسته شدن آن را فراهم کنند.
خیساندن در آب گرم
سینک یا یک لگن مناسب را با آب گرم پر کنید و یک تا دو قاشق مایع ظرفشویی داخل آن بریزید. چدن ها را حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه در محلول قرار دهید تا چربی های چسبیده نرم شوند. استفاده از آب ولرم رو به گرم کافی است و نیازی به آب جوش نیست.
اگر شبکه ها بسیار بزرگ هستند، یک حوله یا دستمال ضخیم را به محلول آب گرم و مایع ظرفشویی آغشته کنید و روی چدن ها قرار دهید. پس از ۲۰ دقیقه، دستمال را بردارید و شستشو را ادامه دهید. اگر دفترچه اجاق خیساندن قطعات را منع کرده است، فقط از همین روش دستمال مرطوب استفاده کنید.
شستن چدن با برس
پس از نرم شدن چربی، چدن را با برس ظرفشویی، مسواک کهنه یا اسکاچ نرم تمیز کنید. شیارها، گوشه ها و محل اتصال پایه ها معمولا چربی بیشتری دارند و باید با دقت بیشتری برس کشیده شوند.
فشار متوسط برای پاک کردن بیشتر آلودگی ها کافی است. استفاده از سیم ظرفشویی، اسکاج فلزی و پودرهای ساینده ممکن است لعاب یا پوشش محافظ چدن را از بین ببرد. اگر لکه ای جدا نشد، به جای افزایش فشار، از خمیر جوش شیرین کمک بگیرید.
پاک کردن لکه های سوخته
برای از بین بردن لکه های قدیمی، دو تا چهار قاشق غذاخوری جوش شیرین را با مقدار کمی آب مخلوط کنید تا خمیری غلیظ به دست بیاید. خمیر را فقط روی قسمت های چرب و سوخته بمالید و حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه صبر کنید.
سپس لکه را با برس نرم بسابید. اگر هنوز بخشی از سوختگی باقی مانده بود، کار را یک بار دیگر تکرار کنید. باقی ماندن طولانی خمیر روی قطعات یا سابیدن شدید، نتیجه بهتری ایجاد نمی کند و ممکن است به پوشش آن ها صدمه بزند.
آبکشی و خشک کردن کامل
چدن ها را با آب تمیز آبکشی کنید تا مایع ظرفشویی و جوش شیرین روی آن ها باقی نماند. باقی ماندن شوینده ممکن است هنگام روشن شدن گاز بو ایجاد کند یا به شکل لکه سفید دیده شود.
هر قطعه را با دستمال بدون پرز خشک کنید و سپس در فضای دارای جریان هوا قرار دهید. پیش از نصب، گوشه ها، پایه ها و شیارهای چدن را بررسی کنید. هیچ رطوبتی نباید روی قطعات باقی مانده باشد؛ زیرا رطوبت مهم ترین عامل ایجاد زنگ زدگی است.
نصب مجدد قطعات
پس از خشک شدن کامل، چدن ها را بدون کشیدن روی صفحه در جای خود قرار دهید. قطعه باید کاملا ثابت باشد و لق نزند. سرشعله ها و کلاهک ها را نیز دقیقا روی محل اصلی نصب کنید.
در پایان، شعله ها را یکی یکی روشن کنید. شعله باید یکنواخت و بیشتر به رنگ آبی باشد. اگر شعله نامنظم است یا روشن نمی ماند، ممکن است سرشعله خیس یا اشتباه نصب شده باشد. گاز را خاموش کنید و پس از بررسی و خشک شدن کامل، دوباره امتحان کنید.
تمیز کردن چدن گاز با جوش شیرین
جوش شیرین برای نرم کردن چربی های خشک و لکه های سوخته سبک مناسب است. بهترین روش، تبدیل کردن آن به خمیر با مقدار کمی آب است. ریختن پودر خشک روی چدن و سابیدن آن می تواند سطح را خراش بدهد؛ بنابراین همیشه آن را مرطوب کنید و از برس نرم استفاده کنید.
جوش شیرین را با وایتکس، جرم گیر، جوهر نمک یا مواد شوینده ناشناخته مخلوط نکنید. ترکیب مواد نظافتی ممکن است بخارهای خطرناک تولید کند. معمولا مایع ظرفشویی و جوش شیرین برای نظافت معمول چدن کافی هستند.
تمیز کردن چدن گاز با سرکه
سرکه می تواند چربی و بعضی رسوبات سطحی را کاهش دهد، اما برای همه چدن ها انتخاب مناسبی نیست. باقی ماندن طولانی مواد اسیدی روی چدن بدون پوشش ممکن است به سطح آسیب بزند یا احتمال زنگ زدگی را افزایش دهد. پیش از استفاده، راهنمای سازنده اجاق را بررسی کنید.
اگر استفاده از سرکه برای قطعات مجاز است، مقدار مساوی آب و سرکه سفید را مخلوط کنید، روی دستمال بریزید و لکه را برای چند دقیقه پاک کنید. قطعه را بلافاصله با آب بشویید و کاملا خشک کنید. چدن را ساعت ها در سرکه خیس نکنید.
از بین بردن چربی قدیمی چدن گاز
برای چربی های قدیمی، بهترین روش تکرار چند مرحله ملایم است. ابتدا چدن را با آب گرم و مایع ظرفشویی تمیز کنید، سپس روی قسمت های باقی مانده خمیر جوش شیرین بگذارید. بعد از ۲۰ دقیقه، لکه را با برس پاک کنید.
اگر چربی با یک بار شستشو از بین نرفت، قطعه را خشک کنید و همین کار را دوباره انجام دهید. استفاده از ابزار فلزی یا مواد بسیار قوی شاید لکه را سریع تر پاک کند، اما احتمال آسیب دیدن پوشش چدن را بالا می برد.
تمیز کردن چدن گاز بدون شستن
اگر چدن فقط کمی چرب یا غبارآلود است، نیازی به خیساندن کامل ندارد. محلول رقیقی از آب گرم و چند قطره مایع ظرفشویی آماده کنید. دستمال را به محلول آغشته کرده، آب اضافی آن را بگیرید و تمام سطح چدن را پاک کنید.
برای شیارها از مسواک نرم استفاده کنید. سپس با یک دستمال مرطوب تمیز، باقی مانده شوینده را بردارید و چدن را کاملا خشک کنید. این روش برای نظافت هفتگی و جلوگیری از انباشته شدن چربی مناسب است.
نکات مهم برای تمیز کردن چدن گاز
تفاوت چدن خام و لعاب دار
بسیاری از شبکه های اجاق گاز دارای پوشش لعابی یا محافظ هستند، اما بعضی مدل ها از چدن بدون پوشش ساخته شده اند. مواد اسیدی، خیساندن طولانی و شوینده های قوی می توانند روی هر کدام اثر متفاوتی داشته باشند. برای انتخاب روش مطمئن، راهنمای اجاق گاز در اولویت قرار دارد.
جلوگیری از زنگ زدن چدن
پس از هر شستشو، چدن را کاملا خشک کنید و تا زمانی که رطوبت در شیارها باقی مانده است، آن را روی گاز نگذارید. قرار دادن قطعه خیس روی شعله برای خشک شدن ممکن است باعث تغییر رنگ، بو یا آسیب به پوشش شود. خشک کردن با دستمال و جریان هوا روش مطمئن تری است.
برای چدن لعاب دار از روغن زدن خودداری کنید، مگر اینکه سازنده چنین کاری را توصیه کرده باشد. روغن اضافی با حرارت به لایه ای چسبناک تبدیل می شود و گرد و خاک و چربی بیشتری جذب می کند.
شستن چدن گاز در ماشین ظرفشویی
چدن گاز را فقط زمانی داخل ماشین ظرفشویی بگذارید که سازنده اجاق این روش را مجاز اعلام کرده باشد. شوینده قوی، حرارت زیاد و باقی ماندن رطوبت در ماشین ممکن است پوشش بعضی شبکه ها را کدر کند یا باعث زنگ زدگی شود. شستشو با دست معمولا انتخاب کم خطرتری است.
استفاده نکردن از شوینده فر
شوینده فر، جرم گیر، وایتکس و پاک کننده های بسیار قوی ممکن است رنگ یا لعاب چدن را خراب کنند. همچنین اگر مواد شیمیایی به خوبی پاک نشوند، هنگام گرم شدن بو و بخار ایجاد می کنند. استفاده از این محصولات باید فقط مطابق دستور سازنده اجاق انجام شود.
زمان مناسب نظافت
لکه تازه بسیار راحت تر از چربی سوخته پاک می شود. پس از هر آشپزی و سرد شدن گاز، مواد ریخته شده را با دستمال نم دار بردارید. تمیز کردن سبک هفتگی و شستشوی کامل هر چند هفته یک بار، از تشکیل لایه ضخیم چربی جلوگیری می کند.
پاک کردن زنگ زدگی سطحی
اگر روی چدن بدون پوشش زنگ زدگی خفیف دیده می شود، ابتدا راهنمای دستگاه را بررسی کنید. زنگ سطحی را می توان با برس نایلونی و شوینده ملایم تمیز کرد و سپس قطعه را فورا خشک کرد. اگر زنگ عمیق، پوسته شدن یا ترک وجود دارد، بهتر است قطعه تعویض شود؛ زیرا ترمیم خانگی همیشه ایمن و ماندگار نیست.
رفع کدری بعد از شستشو
لکه های سفید معمولا از باقی ماندن شوینده، جوش شیرین یا املاح آب ایجاد می شوند. سطح را دوباره با یک دستمال مرطوب پاک کنید و سپس خشک کنید. استفاده زیاد از مواد شوینده نه تنها قدرت پاک کنندگی را بیشتر نمی کند، بلکه آبکشی را دشوارتر می کند.
اشتباهات رایج هنگام شستن چدن گاز
- ریختن آب سرد روی چدن داغ
- کشیدن شبکه سنگین روی صفحه شیشه ای یا استیل
- استفاده از چاقو، کاردک فلزی یا سیم ظرفشویی
- خیساندن طولانی چدن بدون بررسی دستور سازنده
- ترکیب کردن وایتکس با سرکه، جرم گیر یا مواد اسیدی
- نصب چدن و سرشعله پیش از خشک شدن کامل
- استفاده از روغن برای براق کردن چدن لعاب دار
- قرار دادن خودسرانه قطعات در ماشین ظرفشویی
سوالات متداول
باقی ماندن چربی، استفاده بیش از اندازه از شوینده یا آبکشی ناقص می تواند سطح را چسبناک کند. چدن را دوباره با آب گرم و مقدار کمی مایع ظرفشویی بشویید، خوب آبکشی کنید و کاملا خشک کنید.
بهتر است این کار انجام نشود. خیساندن طولانی، به ویژه در چدن های بدون پوشش یا قطعاتی که پوشش آن ها آسیب دیده است، احتمال زنگ زدگی را افزایش می دهد. معمولا ۱۵ تا ۳۰ دقیقه برای نرم شدن چربی کافی است.
چدن لعاب دار پس از شستشو و خشک شدن باید ظاهر طبیعی خود را پیدا کند. استفاده از روغن، واکس یا مواد براق کننده روی قطعه ای که مستقیما در معرض حرارت است توصیه نمی شود. اگر سطح کدر یا پوسته شده است، احتمال آسیب دیدن پوشش وجود دارد.
خمیر رقیق جوش شیرین در استفاده کوتاه مدت معمولا برای پاک کردن لکه ها مناسب است، اما سابیدن پودر خشک یا باقی گذاشتن طولانی آن می تواند بعضی پوشش ها را کدر کند. ابتدا روش را روی بخش کوچکی امتحان کنید.
شستشو با آب گرم و مایع ظرفشویی را دو بار تکرار کنید و بین آن ها از خمیر جوش شیرین کمک بگیرید. اگر لکه پاک نشد، تنها از شوینده ای استفاده کنید که در دفترچه اجاق برای چدن همان مدل تایید شده باشد.