پاک کردن لکه قدیمی از فرش؛ روش لکه گیری بدون آسیب به بافت

لکه ای که مدت زیادی روی فرش مانده است، ممکن است با یک بار تمیز کردن کاملا از بین نرود. با این حال، استفاده از شوینده بیشتر یا قوی تر همیشه نتیجه بهتری ندارد و حتی ممکن است رنگ یا پرز فرش را خراب کند. برای انتخاب روش مناسب باید جنس فرش، نوع لکه و موادی را که قبلا روی آن استفاده شده است در نظر بگیرید.

خلاصه روش پاک کردن لکه قدیمی از فرش

ابتدا جنس فرش و در صورت امکان، نوع لکه را مشخص کنید. پاک کننده مناسب را روی قسمت کوچکی از فرش که دیده نمی شود امتحان کنید. اگر پس از خشک شدن، رنگ و بافت فرش تغییری نکرد، لکه را طبق دستور محصول و با یک دستمال سفید تمیز کنید. کار را از لبه لکه شروع کنید و به سمت مرکز آن پیش بروید. لکه را نسابید و فرش را بیش از حد خیس نکنید. در پایان، باقی مانده شوینده را پاک کنید و اجازه دهید محل کاملا خشک شود. برای فرش های ظریف و ارزشمند یا لکه ای که با روش های مجاز بهتر نمی شود، از یک قالیشویی معتبر کمک بگیرید.

تشخیص جنس فرش و نوع لکه

قدیمی بودن لکه به تنهایی مشخص نمی کند که چه ماده ای برای پاک کردن آن مناسب است. لکه های چای، چربی، خون و جوهر ترکیب یکسانی ندارند و نمی توان برای همه آنها از یک محلول استفاده کرد.

پیش از شروع لکه گیری، برچسب یا راهنمای نگهداری فرش را بررسی کنید. ماشینی بودن فرش به این معنی نیست که در برابر تمام شوینده ها مقاوم است. جنس نخ، نوع رنگ و روش بافت فرش در انتخاب پاک کننده مناسب اهمیت دارند.

اگر نوع لکه را نمی دانید، فقط از روی رنگ آن نمی توانید علت را تشخیص دهید. برای مثال، تیرگی روی فرش ممکن است به دلیل باقی ماندن چربی، جذب شدن گردوغبار به شوینده یا وجود یک ماده رنگی باشد.

وسایل لازم برای لکه گیری فرش

برای لکه گیری از دستمال رنگی، برس زبر یا اسکاچ استفاده نکنید. همچنین پودر یا مایع لباسشویی، شامپو بدن و شوینده های مشابه را بدون بررسی جایگزین شوینده مخصوص فرش نکنید.

مراحل پاک کردن لکه قدیمی از فرش

مرحله اول: برداشتن مواد خشک شده

اگر مقداری از ماده ایجادکننده لکه روی فرش خشک شده است، قسمت های جداشدنی را با لبه صاف قاشق و به آرامی بردارید. قاشق را روی فرش فشار ندهید؛ زیرا ممکن است مواد خشک شده بیشتر وارد پرزها شوند.

قسمت های سفت و چسبیده را با زور جدا نکنید. پس از برداشتن مواد روی سطح، ذرات خشک را با جاروبرقی مناسب جمع کنید. هدف این مرحله فقط پاک کردن مواد خشک از سطح فرش است، نه سابیدن لکه یا کشیدن پرزها.

مرحله دوم: امتحان کردن پاک کننده

پاک کننده را طبق دستور روی بسته بندی، روی قسمت کوچکی از فرش که زیر مبل یا در گوشه ای دور از دید قرار دارد امتحان کنید. مقدار مصرف، روش رقیق کردن و مدت ماندن پاک کننده باید دقیقا مطابق دستور همان محصول باشد.

پس از پاک کردن ماده و خشک شدن کامل قسمت آزمایشی، رنگ و حالت پرزها را بررسی کنید. اگر رنگ فرش به دستمال منتقل شد یا بخش آزمایش شده تغییر رنگ داد، زبر شد یا حالت طبیعی خود را از دست داد، از آن پاک کننده روی لکه اصلی استفاده نکنید.

بی رنگ بودن یک محلول یا نوشته شدن عبارت «طبیعی» روی بسته بندی، مناسب بودن آن برای فرش را تضمین نمی کند.

مرحله سوم: لکه گیری با دستمال سفید

پاک کننده ای را که در قسمت پنهان فرش امتحان کرده اید، مطابق دستور محصول استفاده کنید. اگر باید محلول را با دستمال روی فرش بزنید، دستمال سفید را کمی نم دار کنید، روی لکه فشار دهید و سپس بردارید. محلول را مستقیم و به مقدار زیاد روی فرش نریزید.

از لبه های لکه به سمت مرکز آن پیش بروید تا آلودگی به اطراف پخش نشود. هر بار از قسمت تمیز دستمال استفاده کنید و به محض کثیف شدن دستمال، آن را عوض کنید.

مرحله چهارم: پاک کردن باقی مانده شوینده

دستور محصول را بخوانید تا مشخص شود باقی مانده پاک کننده را چگونه باید از فرش خارج کنید. اگر محلول به پاک کردن با آب نیاز دارد، یک دستمال سفید دیگر را با آب تمیز کمی نم دار کنید و چند بار روی محل فشار دهید تا باقی مانده شوینده جذب دستمال شود.

آب را مستقیم روی فرش نریزید و محل لکه را مانند لباس زیر آب نشویید. هدف این است که با کمترین رطوبت ممکن، باقی مانده مواد از میان پرزها خارج شود. اگر محصول روش دیگری برای پاک کردن دارد، همان دستور را انجام دهید.

مرحله پنجم: خشک کردن فرش

یک دستمال سفید و خشک روی محل لکه قرار دهید و با فشار ملایم، رطوبت اضافی را بگیرید. هر بار که دستمال مرطوب شد، آن را با یک دستمال خشک عوض کنید.

اجازه دهید محل لکه در جریان هوا کاملا خشک شود. برای بیشتر شدن گردش هوا می توانید پنکه را روشن کنید. تا پیش از خشک شدن کامل، روی آن قسمت راه نروید، وسیله ای روی آن نگذارید و روی فرش را با چیزی نپوشانید.

زمان خشک شدن برای همه فرش ها یکسان نیست. ضخامت فرش، مقدار رطوبت، دما و جریان هوای اتاق روی مدت خشک شدن تاثیر دارند. نتیجه لکه گیری را فقط پس از خشک شدن کامل بررسی کنید؛ زیرا فرش خیس ممکن است موقتا تیره تر به نظر برسد.

مایع ظرفشویی برای لکه قدیمی فرش

مایع ظرفشویی یک محلول عمومی برای پاک کردن تمام لکه ها و تمام فرش ها نیست. بعضی سازندگان برای لکه گیری برخی فرش ها استفاده از محلول بسیار رقیق مایع ظرفشویی را مجاز می دانند، اما ممکن است این روش برای فرش های پشمی، دستباف و دارای الیاف حساس مناسب نباشد.

اگر راهنمای نگهداری فرش استفاده از مایع ظرفشویی را مجاز می داند، یکی از نسبت هایی که در بعضی راهنماهای سازندگان دیده می شود، ترکیب یک چهارم قاشق چایخوری مایع ظرفشویی شفاف با یک پیمانه آب ولرم، نه داغ است. وجود این نسبت به معنی مجاز بودن آن برای هر فرش و هر نوع لکه نیست. پیش از استفاده، محلول را حتما روی قسمت پنهان فرش امتحان کنید.

باقی ماندن مایع ظرفشویی میان پرزهای فرش ممکن است گردوغبار را جذب کند و باعث شود آن قسمت دوباره زودتر تیره و کثیف شود. اگر نمی توانید محلول را با مقدار کمی رطوبت از فرش خارج کنید یا جنس فرش را نمی شناسید، از این روش استفاده نکنید.

روش مناسب برای لکه های مختلف

مراحل عمومی لکه گیری، ترتیب درست کار را مشخص می کنند؛ اما نوع ماده پاک کننده باید با لکه و جنس فرش هماهنگ باشد.

محصولی که یک لکه را از روی لباس پاک کرده است، لزوما برای همان لکه روی فرش مناسب نیست. لباس را می توان پس از لکه گیری کاملا آبکشی کرد، اما شوینده ممکن است میان پرزها یا لایه های زیرین فرش باقی بماند.

برگشت لکه بعد از خشک شدن

گاهی لکه در زمان تمیز کردن کمتر دیده می شود، اما پس از خشک شدن دوباره ظاهر می شود. این مشکل می تواند علت های مختلفی داشته باشد که دو مورد زیر از بقیه رایج تر هستند.

بالا آمدن آلودگی از لایه های زیرین: ممکن است ماده ایجادکننده لکه به عمق فرش یا پشت آن نفوذ کرده باشد. هنگام خشک شدن، بخشی از این آلودگی دوباره به سمت سطح حرکت می کند و لکه نمایان می شود. در این حالت، خیس کردن چندباره سطح فرش لزوما مشکل را حل نمی کند.

باقی ماندن شوینده یا مواد چسبناک: اگر مقداری از ماده ریخته شده یا شوینده میان پرزها باقی بماند، گردوغبار را به خود جذب می کند و محل لکه دوباره تیره می شود.

اگر لکه چند بار برگشت، مقدار پاک کننده را بیشتر نکنید. پشت فرش، زیرانداز، روش پاک کردن شوینده و کامل بودن خشک شدن را بررسی کنید. آلودگی عمیق ممکن است با لکه گیری خانگی پاک نشود و برای خارج کردن رطوبت و آلودگی به دستگاه مخصوص نیاز داشته باشد.

سرکه، جوش شیرین و خمیر ریش

سرکه، جوش شیرین و خمیر ریش را نمی توان برای پاک کردن همه لکه های قدیمی و روی تمام فرش ها پیشنهاد کرد. مناسب بودن هر ماده به جنس فرش، رنگ آن و نوع لکه بستگی دارد.

• سرکه: سرکه خاصیت اسیدی دارد و نباید بدون بررسی سازگاری آن با رنگ و الیاف فرش استفاده شود.
• جوش شیرین: ریختن جوش شیرین به تنهایی، روش مناسبی برای پاک کردن تمام لکه های قدیمی نیست.
• خمیر ریش: خمیر ریش برای مراقبت از فرش ساخته نشده است و ترکیبات مدل ها و برندهای مختلف آن یکسان نیست.
• لکه بر لباس: این محصولات برای استفاده روی لباس و آبکشی کامل ساخته شده اند و نباید بدون بررسی روی فرش استفاده شوند.

برای قوی تر شدن لکه گیری، این مواد را با یکدیگر مخلوط نکنید. ایجاد کف یا حباب به این معنی نیست که مخلوط به دست آمده قدرت لکه بری بیشتری دارد.

تفاوت لکه و تغییر رنگ فرش

هر اثری که روی فرش باقی مانده است، لزوما یک لکه قابل پاک شدن نیست. وایتکس، حرارت، سوختگی یا بعضی مواد شیمیایی می توانند رنگ یا ساختار الیاف را تغییر دهند. در چنین شرایطی، استفاده از شوینده بیشتر رنگ اصلی فرش را برنمی گرداند.

اگر محل موردنظر از زمینه فرش روشن تر شده است، پرزها حالت سوخته، زبر یا شکننده دارند یا پس از استفاده از یک ماده تغییر واضحی ایجاد شده است، لکه گیری را ادامه ندهید. در این وضعیت ممکن است فرش به ترمیم رنگ یا بافت نیاز داشته باشد و بهتر است آن را به فرد متخصص بسپارید.

زمان مراجعه به قالیشویی

در شرایط زیر بهتر است لکه گیری را متوقف کنید و از یک قالیشویی معتبر که در تمیز کردن همان جنس فرش تجربه دارد، راهنمایی بگیرید:

• فرش ابریشمی، دستباف ارزشمند یا دارای الیاف حساس است.
• لکه قدیمی است و جنس فرش یا ماده ایجادکننده آن را نمی شناسید.
• هنگام امتحان کردن پاک کننده، رنگ فرش به دستمال منتقل می شود.
• لکه با روش مجاز کمتر نشده یا پس از خشک شدن دوباره برمی گردد.
• آلودگی گسترده است یا به پشت فرش و زیرانداز نفوذ کرده است.
• پس از لکه گیری، تغییر رنگ، زبری یا آسیب دیدگی پرزها دیده می شود.

نوع لکه، زمان تقریبی ایجاد آن و نام موادی را که قبلا روی فرش استفاده کرده اید به قالیشویی بگویید. این اطلاعات به انتخاب روش مناسب کمک می کنند.

نکات ایمنی لکه گیری

وایتکس را یک پاک کننده عمومی برای لکه های قدیمی فرش ندانید. وایتکس را نیز هرگز با سرکه، جرم گیر، آمونیاک یا شوینده های دیگر مخلوط نکنید؛ زیرا ترکیب این مواد می تواند گازها و بخارهای خطرناک تولید کند.

برای پاک کردن لکه ناشناس، استفاده از اتو، بخار یا آب داغ را به عنوان اولین روش امتحان نکنید. حرارت می تواند بعضی لکه ها را ماندگارتر کند. حلال های قوی نیز ممکن است علاوه بر رنگ و پرز، به پشت فرش آسیب برسانند. فقط زمانی از حلال استفاده کنید که دستور مشخص و معتبری برای همان لکه و همان جنس فرش وجود داشته باشد.