کاشت گوجه فرنگی در گلدان با بذر و نشا؛ آموزش انتخاب خاک و آبیاری

برای کاشت گوجه فرنگی در گلدان، برای هر بوته گوجه معمولی به یک گلدان سوراخ دار با حجم حدود ۱۹ لیتر یا بیشتر نیاز دارید. گلدان را با خاک سبک مخصوص کاشت سبزیجات پر کنید و در محلی بگذارید که روزانه دست کم ۶ ساعت آفتاب مستقیم داشته باشد. اگر نشای آماده خریده اید، پس از برطرف شدن خطر سرما آن را در گلدان اصلی بکارید. برای شروع کاشت از بذر نیز باید ابتدا بذرها را در ظرف کوچکی بکارید و بعد از رشد کافی، نشاها را به گلدان اصلی منتقل کنید.

گلدان، خاک و بذر مناسب برای گوجه فرنگی

پیش از خرید بذر، نشا و گلدان، بررسی کنید که محل مورد نظر در طول روز چند ساعت آفتاب مستقیم می گیرد. روشن بودن بالکن به تنهایی کافی نیست؛ گوجه فرنگی برای رشد و باردهی مناسب به نور مستقیم خورشید نیاز دارد. بالکنی که بیشتر روز روشن است اما آفتاب مستقیم کمی دارد، محل مناسبی برای پرورش گوجه نیست.

اگر گوجه های کوچک و خوش رنگ را ترجیح می دهید، راهنمای کاشت گوجه گیلاسی در گلدان را بخوانید.

چه زمانی گوجه فرنگی را در گلدان بکاریم؟

نشای گوجه فرنگی را زمانی به بالکن، حیاط یا فضای باز منتقل کنید که خطر یخبندان برطرف شده و هوا و خاک به اندازه کافی گرم شده باشند. اگر در منطقه ای زندگی می کنید که شب های بهار همچنان سرد است، برای انتقال نشا عجله نکنید. سرمای شب می تواند رشد بوته را متوقف کند یا به برگ ها و ساقه جوان آسیب بزند.

اگر می خواهید نشا را در خانه آماده کنید، بذرها را حدود ۵ تا ۶ هفته پیش از زمانی که قصد دارید بوته را به فضای باز منتقل کنید، بکارید. به این ترتیب، با گرم شدن هوا نشاها به اندازه کافی رشد کرده اند و برای انتقال به گلدان اصلی آماده هستند.

روش کاشت گوجه فرنگی از بذر

مرحله اول: کاشت بذر در ظرف کوچک

سینی نشا یا گلدان کوچکی را انتخاب کنید که کف آن سوراخ داشته باشد. ظرف را با خاک سبک مخصوص جوانه زنی پر کنید و بذرها را در عمق حدود ۶ میلی متر بکارید. سپس یک لایه نازک از خاک روی بذرها بریزید.

خاک را با فشار دست سفت نکنید. پس از کاشت، با آبپاش یا اسپری کمی آب بدهید تا بستر مرطوب شود، اما حالت خیس و گل آلود پیدا نکند. ظرف را در محلی گرم بگذارید و تا زمان جوانه زدن، اجازه ندهید خاک کاملا خشک شود.

مرحله دوم: مراقبت از جوانه ها

به محض اینکه جوانه ها از خاک بیرون آمدند، ظرف را به محلی با نور کافی منتقل کنید. نور کم باعث می شود ساقه جوانه ها بیش از حد بلند، باریک و ضعیف شود.

اگر چند بذر در کنار یکدیگر سبز شده اند، صبر کنید تا برگ های اصلی ظاهر شوند. سپس قوی ترین نشا را نگه دارید و نشاهای دیگر را با احتیاط به ظرف های جدا منتقل کنید. دو برگ اولی که پس از جوانه زدن دیده می شوند، برگ های اولیه هستند. برگ های اصلی کمی بعد ظاهر می شوند و شکل آنها شبیه برگ بوته گوجه فرنگی است.

مرحله سوم: عادت دادن نشا به فضای باز

نشایی که داخل خانه رشد کرده است نباید یکباره در برابر آفتاب مستقیم، باد یا تغییر دمای فضای باز قرار بگیرد. وقتی هوا گرم شد، گلدان نشا را در روز اول برای چند ساعت در محلی سایه و دور از باد بگذارید و سپس دوباره به داخل خانه برگردانید.

طی یک تا دو هفته، مدت ماندن نشا در فضای باز را بیشتر کنید و آن را به تدریج در معرض آفتاب قرار دهید. بعد از طی شدن این دوره، نشا به شرایط بیرون عادت می کند و می توانید آن را به گلدان اصلی منتقل کنید.

روش کاشت نشای گوجه فرنگی در گلدان اصلی

اگر نشای آماده خریده اید و بوته تا آن زمان داخل گلخانه یا فضای سرپوشیده نگهداری شده است، آن را نیز به تدریج به هوای بیرون عادت دهید. انتقال ناگهانی نشا به آفتاب شدید ممکن است باعث سوختگی برگ ها و ضعیف شدن بوته شود.

گلدان اصلی را با خاک مخصوص گلدان پر کنید، اما چند سانتی متر از بالای آن را خالی بگذارید. این فضای خالی کمک می کند هنگام آبیاری، آب و خاک از لبه گلدان بیرون نریزند.

در مرکز گلدان حفره ای متناسب با اندازه ریشه نشا ایجاد کنید. نشا را همراه با خاک اطراف ریشه، با احتیاط از ظرف قبلی بیرون بیاورید. برای خارج کردن نشا، ساقه را نکشید؛ ظرف را کمی کج کنید و با نگه داشتن خاک اطراف ریشه، بوته را بیرون بیاورید.

گوجه فرنگی را می توان کمی عمیق تر از سطحی که در ظرف قبلی کاشته شده بود، در خاک قرار داد. برگ های پایینی را که قرار است زیر خاک بمانند جدا کنید و برگ های بالاتر را بیرون از خاک نگه دارید. سپس اطراف ریشه را با خاک پر کنید و خاک را با دست کمی فشار دهید تا بوته در جای خود ثابت بماند.

پس از کاشت، گلدان را آبیاری کنید تا تمام خاک اطراف ریشه مرطوب شود و کمی آب از سوراخ های کف گلدان بیرون بیاید. خروج آب نشان می دهد که رطوبت به قسمت های پایین خاک رسیده و سوراخ های کف گلدان نیز باز هستند.

توصیه چی شی این است که، قیم یا قفس گوجه را همان زمان کاشت در گلدان قرار دهید. اگر این کار را به بعد موکول کنید، ممکن است هنگام فرو کردن قیم در خاک به ریشه های رشد کرده آسیب بزنید. با بلندتر شدن بوته، ساقه را با نوار پارچه ای یا نخ نرم به قیم ببندید. گره را محکم نکنید و برای ضخیم تر شدن ساقه کمی جا باقی بگذارید.

آبیاری گوجه فرنگی در گلدان

خاک گلدان را هر روز بررسی کنید، به ویژه در روزهای گرم یا زمانی که گلدان در بالکنی بادگیر قرار دارد. گلدان ها نسبت به خاک باغچه زودتر خشک می شوند و ممکن است در روزهای گرم به آبیاری بیشتری نیاز داشته باشند.

برای تشخیص زمان آبیاری، سطح خاک را لمس کنید. اگر لایه رویی خاک رو به خشکی رفته است، آب را به آرامی پای بوته بریزید. آبیاری را تا زمانی ادامه دهید که مقدار کمی آب از سوراخ های کف گلدان خارج شود. اگر خاک هنوز مرطوب است، آبیاری را به زمان دیگری موکول کنید.

بهتر است آب را مستقیم روی خاک بریزید و تا جای ممکن برگ ها را خیس نکنید. اگر از زیرگلدانی استفاده می کنید، آب جمع شده در آن را خالی کنید تا ریشه برای مدت طولانی در آب نماند.

اجازه ندهید خاک کاملا خشک شود و بعد با مقدار زیادی آب آن را خیس کنید. تغییر شدید رطوبت خاک می تواند به بوته فشار وارد کند و احتمال ترک خوردن گوجه ها را افزایش دهد. آبیاری منظم و متناسب با میزان خشکی خاک، برای رشد و باردهی بوته مناسب تر است.

کوددهی گوجه فرنگی در گلدان

اگر خاک آماده گلدان از قبل کود دارد، اطلاعات روی بسته را بخوانید تا مشخص شود مواد غذایی آن تا چه مدت برای گیاه کافی است. در این مدت از اضافه کردن بی دلیل کود خودداری کنید.

پس از آن می توانید از کود مناسب سبزیجات گلدانی یا کود مخصوص گوجه فرنگی استفاده کنید. مقدار کود و فاصله میان هر بار مصرف را دقیقا مطابق دستور روی بسته همان محصول در نظر بگیرید. غلظت کودها با یکدیگر متفاوت است و نمی توان برای همه آنها یک مقدار ثابت پیشنهاد کرد.

مصرف بیش از حد کودهای دارای نیتروژن می تواند باعث رشد فراوان برگ و ساقه شود، در حالی که گل دهی و تشکیل میوه به تاخیر می افتد. اگر بوته بسیار پر برگ شده اما گل و میوه کمی دارد، پیش از افزودن کود بیشتر، نوع و مقدار کود مصرف شده را بررسی کنید.

چرا گوجه گلدانی گل می دهد اما میوه نمی دهد؟

اگر گل های گوجه پیش از تشکیل میوه می ریزند، ابتدا دمای هوا و رطوبت خاک را بررسی کنید. گرمای شدید، شب های سرد، خشکی خاک یا تغییر زیاد رطوبت می تواند باعث ریزش گل ها شود. کمبود آفتاب مستقیم نیز ممکن است گل دهی و باردهی بوته را کاهش دهد.

قبل از اضافه کردن کود، مشخص کنید بوته روزانه چند ساعت آفتاب مستقیم می گیرد و آیا خاک بین دو آبیاری کاملا خشک می شود یا نه. همچنین به مقدار کود نیتروژن دار مصرف شده توجه کنید. اضافه کردن کود بدون پیدا کردن علت اصلی، همیشه مشکل را حل نمی کند و گاهی باعث بیشتر شدن برگ ها و کمتر شدن میوه ها می شود.

اگر میوه تشکیل شده اما در قسمت زیرین آن، یعنی سمت مقابل دم گوجه، لکه ای تیره و فرورفته دیده می شود، احتمال دارد میوه دچار پوسیدگی انتهایی شده باشد. در این شرایط، ابتدا برنامه آبیاری و خروج آب از گلدان را بررسی کنید. خشک شدن زیاد خاک و سپس آبیاری سنگین یا باقی ماندن آب در گلدان، هر دو می توانند مشکل ساز شوند.

نوسان رطوبت خاک ممکن است جذب و انتقال کلسیم به میوه را مختل کند، حتی اگر خاک کلسیم کافی داشته باشد. به همین دلیل، پیش از افزودن مکمل کلسیم باید مطمئن شوید که بوته به شکل منظم آبیاری می شود و آب اضافی نیز به راحتی از کف گلدان خارج می شود.

چه زمانی گوجه فرنگی را بچینیم؟

زمان برداشت به نوع گوجه بستگی دارد. وقتی میوه رنگ نهایی نوع خود را پیدا کرد و هنگام لمس ملایم کمی نرم بود، می توانید آن را از بوته جدا کنید. گوجه رسیده همیشه قرمز نیست و بعضی انواع گوجه ها در زمان رسیدن زرد، نارنجی یا حتی تیره می شوند.

میوه را به آرامی با دست نگه دارید و بدون فشار دادن آن از بوته جدا کنید. چیدن منظم گوجه های رسیده کمک می کند میوه های باقی مانده فضای بیشتری برای رشد داشته باشند.

برای برآورد زمان اولین برداشت، نوشته های روی بسته بذر یا برچسب نشا را بخوانید. توجه داشته باشید که در بعضی از انواع گوجه ها تعداد روزهای درج شده از زمان انتقال نشا به محل اصلی محاسبه می شود، اما در برخی دیگر ممکن است مبدا محاسبه متفاوت باشد. به همین دلیل، راهنمای همان نوع گوجه را ملاک قرار دهید.

اگر می خواهید در گلدانی جدا فلفل دلمه ای نیز پرورش دهید، در راهنمای کاشت فلفل دلمه در گلدان می توانید اندازه مناسب ظرف و روش شروع کاشت با بذر یا نشا را ببینید.