تمیز کردن پشت قابلمه زمانی سخت می شود که چربی، دوده و مواد غذایی سرریز شده چندین بار روی حرارت قرار بگیرند. این آلودگی ها به مرور به لایه ای تیره و سفت تبدیل می شوند که با شستشوی معمولی از بین نمی رود. با این حال، برای پاک کردن آن نباید از هر ماده یا وسیله ای استفاده کرد؛ زیرا روش مناسب برای قابلمه استیل با قابلمه تفلون، چدن یا آلومینیوم تفاوت دارد.
در بیشتر مواقع ترکیب مایع ظرفشویی و جوش شیرین برای نرم کردن چربی های سوخته کافی است. لکه های بسیار قدیمی ممکن است به چند نوبت تمیزکاری نیاز داشته باشند. در ادامه روش تمیز کردن پشت انواع قابلمه را توضیح می دهیم تا بتوانید بدون خراش انداختن یا تغییر رنگ بدنه، سیاهی و چربی های سوخته را پاک کنید.
وسایل لازم برای تمیز کردن پشت قابلمه
برای شروع وسایل زیر را آماده کنید:
- مایع ظرفشویی
- جوش شیرین
- آب گرم
- اسفنج نرم یا اسکاچ ضد خش
- مسواک کهنه
- دستکش ظرفشویی
- دستمال نخی یا میکروفایبر
- سرکه سفید برای بعضی از قابلمه های استیل
- کاردک پلاستیکی برای برداشتن لایه های ضخیم
قبل از استفاده از هر ماده ای، قسمت کوچکی از پشت قابلمه را امتحان کنید. اگر سطح آن تغییر رنگ داد، کدر شد یا خراش برداشت، روش دیگری را انتخاب کنید.
روش اصلی تمیز کردن پشت قابلمه
خیس کردن چربی ها
ابتدا قابلمه را کاملا خنک کنید و سطح بیرونی آن را با آب گرم و مایع ظرفشویی بشویید. اگر سینک یا لگن بزرگی دارید، قابلمه را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در آب گرم و مایع ظرفشویی قرار دهید. خیس خوردن باعث نرم شدن چربی های سطحی می شود و مقدار زیادی از آلودگی را بدون سابیدن شدید جدا می کند.
اگر نمی توانید تمام قابلمه را داخل آب قرار دهید، چند دستمال یا حوله کاغذی را با آب گرم و مایع ظرفشویی خیس کنید و روی قسمت های سوخته بگذارید. پس از ۲۰ دقیقه دستمال ها را بردارید و سطح را با اسفنج نرم بشویید.
درست کردن خمیر جوش شیرین
سه قاشق غذاخوری جوش شیرین را با یک قاشق غذاخوری مایع ظرفشویی مخلوط کنید. چند قطره آب اضافه کنید تا خمیری نسبتا غلیظ به دست بیاید. خمیر نباید آن قدر رقیق باشد که از روی قابلمه سرازیر شود.
این مخلوط را روی بخش های چرب و سیاه پشت قابلمه پخش کنید و حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه صبر کنید. برای لکه های قدیمی می توانید زمان استراحت را به یک ساعت افزایش دهید، اما اجازه ندهید خمیر کاملا خشک و سفت شود.
پاک کردن لکه ها
پس از نرم شدن لکه ها، سطح پشت قابلمه را با اسفنج ضد خش تمیز کنید. برای شیارهای کف قابلمه می توانید از یک مسواک کهنه استفاده کنید. اگر لایه سوخته ضخیم است، آن را با کاردک پلاستیکی بلند کنید و از چاقو، سیم ظرفشویی یا ابزار فلزی کمک نگیرید.
در پایان قابلمه را با آب گرم و مایع ظرفشویی بشویید تا اثری از جوش شیرین باقی نماند. سپس آن را با دستمال خشک کنید؛ زیرا باقی ماندن قطره های آب می تواند روی بدنه استیل لکه ایجاد کند.
تمیز کردن پشت قابلمه استیل
قابلمه استیل در مقایسه با تفلون مقاومت بیشتری دارد، اما استفاده مداوم از سیم ظرفشویی می تواند سطح براق آن را خط بیندازد. برای لکه های معمولی، خمیر جوش شیرین و مایع ظرفشویی انتخاب مناسبی است. خمیر را حدود ۳۰ دقیقه روی قسمت سوخته نگه دارید و سپس آن را با اسکاچ ضد خش پاک کنید.
اگر پس از شستشو لکه های رنگین کمانی یا رسوب آب روی استیل باقی مانده است، مقداری سرکه سفید را با مقدار مساوی آب مخلوط کنید. دستمالی را به محلول آغشته کرده و چند دقیقه روی لکه بکشید. سپس قابلمه را با آب و مایع ظرفشویی بشویید و فوری خشک کنید. سرکه بیشتر برای رسوب و تغییر رنگ سطحی مناسب است و به تنهایی چربی سوخته ضخیم را پاک نمی کند.
تمیز کردن پشت قابلمه تفلون و گرانیتی
در قابلمه های تفلون و گرانیتی باید از سیم ظرفشویی، سنباده، چاقو و پودرهای زبر دوری کنید. حتی اگر پشت قابلمه فاقد روکش نچسب باشد، سابیدن شدید می تواند رنگ بدنه را خراب کند یا به لبه های پوشش داخلی آسیب برساند.
ابتدا پشت قابلمه را با آب گرم و مایع ظرفشویی خیس کنید. سپس خمیر رقیقی از جوش شیرین و مایع ظرفشویی روی لکه بمالید و پس از ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با اسفنج نرم پاک کنید. اگر سازنده قابلمه استفاده از جوش شیرین را ممنوع کرده است، فقط از مایع ظرفشویی غلیظ و آب گرم استفاده کنید.
هنگام تمیزکاری مراقب باشید خمیر روی لبه یا داخل قابلمه نماند. لکه ای که با یک بار شستشو پاک نشده است بهتر است در چند نوبت تمیز شود؛ فشار زیاد ممکن است آسیب دائمی ایجاد کند.
تمیز کردن پشت قابلمه آلومینیومی و روحی
آلومینیوم نسبت به مواد اسیدی، قلیایی و ساینده حساس تر است. جوش شیرین ممکن است بعضی از قابلمه های آلومینیومی را تیره یا کدر کند؛ بنابراین ابتدا آن را روی قسمت کوچکی امتحان کنید. برای شستشوی معمولی، آب گرم، مایع ظرفشویی و اسفنج نرم ایمن تر هستند.
قابلمه را حدود ۱۵ دقیقه در آب گرم و مایع ظرفشویی قرار دهید. سپس چربی ها را با اسفنج نرم پاک کنید. اگر لکه باقی ماند، مقدار کمی جوش شیرین را با مایع ظرفشویی مخلوط کرده و فقط برای چند دقیقه روی بخش کوچکی بگذارید. بعد از اطمینان از تغییر نکردن رنگ فلز، باقی سطح را تمیز کنید.
استفاده طولانی از سرکه، آبلیمو یا جرم گیرهای قوی می تواند ظاهر آلومینیوم را تغییر دهد. همچنین سفیدکننده انتخاب مناسبی برای این جنس نیست و ممکن است باعث خوردگی یا ایجاد لکه شود.
تمیز کردن پشت قابلمه چدنی
قابلمه چدنی بدون روکش نباید مدت زیادی در آب بماند؛ زیرا احتمال زنگ زدگی آن افزایش پیدا می کند. ابتدا چربی سطحی را با مایع ظرفشویی و برس مناسب پاک کنید. برای آلودگی های سفت می توانید مقدار کمی جوش شیرین روی سطح مرطوب بریزید و با برس نرم بسابید.
پس از شستشو، قابلمه را بلافاصله خشک کنید. برای خارج شدن رطوبت باقی مانده می توانید آن را چند دقیقه روی حرارت بسیار کم قرار دهید. اگر بخش بیرونی قابلمه چدن خام است، یک لایه بسیار نازک روغن خوراکی روی آن بمالید و روغن اضافه را با دستمال پاک کنید.
قابلمه چدنی لعاب دار شرایط متفاوتی دارد. برای این نوع قابلمه بهتر است از مایع ظرفشویی، آب گرم و اسفنج ضد خش استفاده کنید و سراغ سیم ظرفشویی نروید. اگر هنگام نظافت اجاق نیز با چربی و دوده های قدیمی روبرو هستید، آموزش تمیز کردن چدن گاز می تواند برای پاک کردن شبکه های روی شعله کاربردی باشد.
پاک کردن لکه های بسیار قدیمی
چند مرحله تمیزکاری
برای پاک کردن سیاهی چند ساله، یک بار استفاده از جوش شیرین کافی نیست. ابتدا چربی سطحی را با آب گرم و مایع ظرفشویی پاک کنید. بعد خمیر جوش شیرین را روی لکه قرار دهید و پس از ۳۰ تا ۶۰ دقیقه سطح را تمیز کنید. اگر لکه باقی ماند، قابلمه را بشویید و همین مراحل را روز بعد تکرار کنید.
این روش زمان بیشتری می گیرد، اما از سابیدن شدید و ایجاد خراش جلوگیری می کند. برای آشنایی با روش پاک کردن سوختگی های داخل و خارج ظرف می توانید مطلب تمیز کردن قابلمه سوخته را نیز مطالعه کنید.
استفاده از پاک کننده مخصوص
اگر روش های خانگی نتیجه نداد، می توانید از پاک کننده مخصوص ظروف استفاده کنید؛ به شرط آنکه روی برچسب محصول، سازگاری آن با جنس قابلمه نوشته شده باشد. دستکش بپوشید، پنجره را باز کنید و محصول را دقیقا مطابق دستور سازنده به کار ببرید.
پاک کننده فر، لوله بازکن، جوهر نمک و جرم گیر سرویس بهداشتی برای تمیز کردن قابلمه مناسب نیستند. این محصولات ممکن است به فلز یا روکش آسیب بزنند و باقی مانده آن ها نیز برای ظروف آشپزی مناسب نیست.
آیا جوش شیرین و سرکه را مخلوط کنیم؟
مخلوط کردن جوش شیرین و سرکه کف زیادی تولید می کند، اما این واکنش بخش زیادی از خاصیت هر دو ماده را خنثی می کند. برای نتیجه بهتر، از آن ها جداگانه و متناسب با جنس قابلمه استفاده کنید.
جوش شیرین بیشتر برای نرم کردن چربی و آلودگی سوخته کاربرد دارد. سرکه رقیق شده نیز برای پاک کردن رسوب آب و برخی تغییر رنگ های سطحی روی استیل مناسب است. پس از استفاده از هر ماده، قابلمه را کاملا آبکشی کنید و بعد سراغ ماده بعدی بروید.
اشتباهات رایج هنگام تمیز کردن قابلمه
استفاده از سیم ظرفشویی
سیم ظرفشویی شاید لکه را سریع پاک کند، اما روی استیل براق، تفلون، گرانیت و لعاب خراش ایجاد می کند. این خراش ها ظاهر ظرف را خراب می کنند و در بعضی از روکش ها می توانند عمر قابلمه را کاهش دهند.
سابیدن قابلمه داغ
ریختن آب سرد روی قابلمه بسیار داغ ممکن است باعث تغییر شکل کف قابلمه شود. همیشه اجازه دهید قابلمه خنک شود و سپس شستشو را آغاز کنید.
استفاده از مواد شیمیایی قوی
جرم گیر اسیدی، لوله بازکن و شوینده های مخصوص سرویس بهداشتی نباید روی ظروف پخت و پز استفاده شوند. همچنین هرگز سفیدکننده را با سرکه، جوهر نمک، جرم گیر یا آمونیاک ترکیب نکنید؛ زیرا ممکن است گاز خطرناک تولید شود.
خیس کردن طولانی چدن
قرار دادن چدن خام در آب برای چند ساعت می تواند زمینه زنگ زدگی را فراهم کند. چدن را در زمان کوتاه بشویید و فوری خشک کنید.
جلوگیری از سیاه شدن پشت قابلمه
برای اینکه پشت قابلمه دوباره به سرعت سیاه نشود، بعد از هر بار آشپزی چربی و مواد سرریز شده را پاک کنید. اگر لکه چند بار روی شعله گرم شود، پاک کردن آن بسیار دشوارتر خواهد شد.
شعله باید متناسب با اندازه کف قابلمه باشد. بیرون زدن شعله از اطراف ظرف علاوه بر هدر دادن انرژی، می تواند پشت و دیواره قابلمه را سیاه کند. زرد یا نارنجی سوختن شعله نیز ممکن است به دلیل کثیف بودن سرشعله، چیدمان نادرست قطعات یا اختلال در سوختن گاز باشد. اگر پس از تمیز کردن و قرار دادن صحیح سرشعله مشکل برطرف نشد، بهتر است اجاق توسط تعمیرکار بررسی شود.
پیش از قرار دادن قابلمه روی اجاق، کف آن را خشک کنید. رطوبت، چربی یا مواد غذایی چسبیده به پشت ظرف با حرارت دیدن به لکه های تیره تبدیل می شوند. پاک کردن سریع همین آلودگی های کوچک، از تشکیل یک لایه ضخیم و مقاوم جلوگیری می کند.
پرسش های متداول
قابلمه را با آب گرم و مقدار کافی مایع ظرفشویی خیس کنید. سپس دستمال آغشته به همین محلول را حدود ۲۰ دقیقه روی لکه قرار دهید و آن را با اسفنج ضد خش پاک کنید. این روش برای قابلمه های حساس مناسب تر است.
خیر. سیم ظرفشویی می تواند روی استیل، تفلون، گرانیت و لعاب خراش ایجاد کند. اسفنج ضد خش، برس نرم یا کاردک پلاستیکی انتخاب بهتری است.
بزرگ بودن شعله، کثیف بودن سرشعله، باقی ماندن چربی زیر قابلمه و سرریز شدن غذا از دلایل رایج هستند. اگر شعله اجاق به جای آبی، زرد یا نارنجی است و با تمیز کردن درست نمی شود، اجاق باید بررسی شود.
خیر. این خمیر معمولا برای استیل مناسب است، اما ممکن است آلومینیوم را کدر کند و برای بعضی روکش های رنگی یا حساس نیز مناسب نباشد. ابتدا آن را روی نقطه کوچکی امتحان کنید و دستور نگهداری سازنده را در اولویت قرار دهید.