تمیز کردن قابلمه سوخته؛ روش پاک کردن استیل، تفلون و روحی

سوختن غذا و چسبیدن آن به کف قابلمه اتفاقی است که تقریبا در هر آشپزخانه ای پیش می آید، اما برای پاک کردن آن نباید از اولین ماده شوینده یا وسیله زبری که در دسترس است استفاده کنیم. روش تمیز کردن قابلمه سوخته به جنس ظرف و شدت سوختگی بستگی دارد و روشی که برای قابلمه استیل مناسب است، ممکن است به تفلون، چدن یا قابلمه روحی آسیب بزند. در بیشتر مواقع بهتر است کار را با خیساندن قابلمه در آب گرم و مایع ظرفشویی شروع کنیم و فقط در صورت باقی ماندن سوختگی سراغ روش های قوی تر برویم.

وسایل و مواد لازم

بهترین روش برای تمیز کردن قابلمه سوخته

برای تمیز کردن قابلمه سوخته ابتدا اجازه می دهیم ظرف کاملا خنک شود، سپس مقداری آب گرم و چند قطره مایع ظرفشویی داخل آن می ریزیم. قابلمه را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کنار می گذاریم تا مواد چسبیده به کف آن نرم شوند. در ادامه با کفگیر چوبی یا پلاستیکی قسمت های سوخته را به آرامی جدا می کنیم و ظرف را با اسفنج نرم می شوییم. اگر هنوز لکه باقی مانده باشد، باید روش بعدی را بر اساس جنس قابلمه انتخاب کنیم.

این روش برای بیشتر سوختگی های تازه کافی است و بهتر است همیشه قبل از استفاده از مواد دیگر امتحان شود. استفاده مستقیم از سیم ظرفشویی، چاقو یا ابزار فلزی می تواند روی سطح بسیاری از قابلمه ها خط ایجاد کند و در ظروف نچسب حتی باعث خراب شدن پوشش داخلی شود.

خیساندن قابلمه برای سوختگی های تازه

اگر غذا مدت زیادی روی حرارت نمانده و فقط یک لایه نازک به کف قابلمه چسبیده است، نیازی به استفاده از مواد قوی نداریم. ابتدا باقی مانده غذا را تا جایی که امکان دارد از ظرف خارج می کنیم، سپس کف قابلمه را با آب گرم می پوشانیم و کمی مایع ظرفشویی به آن اضافه می کنیم.

اجازه می دهیم قابلمه حدود نیم ساعت در همین حالت باقی بماند. زمانی که لایه سوخته نرم شد، آن را با کفگیر چوبی جدا می کنیم. اگر بخشی از لکه باقی ماند، دوباره همین کار را تکرار می کنیم. تکرار یک روش ملایم معمولا بهتر از سابیدن شدید سطح قابلمه است.

استفاده از آب گرم برای سوختگی های مقاوم

در قابلمه های استیل یا برخی ظروف بدون روکش می توان برای نرم شدن مواد سوخته از آب گرم استفاده کرد. برای این منظور مقداری آب داخل قابلمه می ریزیم تا قسمت سوخته پوشانده شود، سپس ظرف را برای مدت کوتاهی روی حرارت ملایم قرار می دهیم تا آب گرم شود.

لازم نیست آب مدت زیادی بجوشد. پس از چند دقیقه قابلمه را از روی حرارت کنار می گذاریم و اجازه می دهیم کمی خنک شود. در ادامه قسمت های نرم شده را با کفگیر چوبی جدا کرده و ظرف را با مایع ظرفشویی و اسفنج نرم می شوییم.

توجه داشته باشید این روش را نباید بدون بررسی جنس ظرف برای تمام قابلمه ها انجام داد. ظروف دارای روکش نچسب، چدن و بعضی قابلمه های خاص ممکن است به روش متفاوتی برای تمیز شدن نیاز داشته باشند.

تمیز کردن قابلمه سوخته با جوش شیرین

جوش شیرین می تواند برای پاک کردن بعضی سوختگی های باقی مانده روی ظروف مقاوم و بدون روکش مفید باشد. مقدار کمی جوش شیرین را با آب مخلوط می کنیم تا خمیری نسبتا نرم به دست بیاید، سپس آن را روی قسمت سوخته قرار می دهیم.

پس از مدت کوتاهی سطح سوختگی را با اسفنج نرم تمیز می کنیم و قابلمه را کاملا می شوییم. اگر لکه باقی مانده است، به جای افزایش فشار دست بهتر است همین روش را دوباره تکرار کنیم.

جوش شیرین را برای همه قابلمه ها به یک شکل استفاده نکنید. در ظروف دارای روکش نچسب، آلومینیومی، بعضی ظروف رنگی یا ظرفی که نسبت به جنس آن مطمئن نیستید، ابتدا دستور نگهداری سازنده را بررسی کنید. استفاده طولانی یا سابیدن مواد ساینده می تواند ظاهر بعضی ظروف را تغییر دهد.

تمیز کردن قابلمه با لیموترش

لیمو بیشتر برای لکه های سطحی و چربی های باقی مانده کاربرد دارد و نباید آن را جایگزین روش اصلی پاک کردن سوختگی های ضخیم بدانیم. اگر قابلمه از جنسی است که استفاده کوتاه مدت از مواد اسیدی برای آن مشکلی ایجاد نمی کند، می توان مقداری آب و چند برش لیمو داخل ظرف ریخت و بعد از مدت کوتاهی آن را شست.

برای قابلمه های آلومینیومی، چدنی و ظروف دارای پوشش خاص بهتر است بدون اطمینان از سازگاری سطح، از مواد اسیدی استفاده نکنیم. در این ظروف معمولا آب گرم، مایع ظرفشویی و ابزار نرم انتخاب کم خطر تری هستند.

روش تمیز کردن قابلمه استیل سوخته

قابلمه استیل نسبت به بسیاری از ظروف آشپزخانه مقاومت بیشتری دارد، اما این موضوع به معنی امکان استفاده از هر نوع سیم یا ماده ساینده نیست. سابیدن شدید می تواند سطح براق استیل را پر از خط های ریز کند و ظاهر ظرف را تغییر دهد.

ابتدا قابلمه استیل را با آب گرم و مایع ظرفشویی خیس می کنیم تا بخش اصلی سوختگی نرم شود. اگر مقدار زیادی از مواد غذایی به کف ظرف چسبیده است، بهتر است پاک کردن آن را مرحله به مرحله انجام دهیم. برای سوختگی های شدید و قدیمی، روش های مخصوص تمیز کردن ظروف استیل سوخته انتخاب مناسب تری هستند و می توان بر اساس نوع لکه روش دقیق تری را انتخاب کرد.

اگر بعد از پاک شدن سوختگی، سطح قابلمه هنوز کدر است یا لکه های سفید آب روی آن باقی مانده، مشکل دیگر سوختگی نیست. در این شرایط روش های لکه گیری ظروف استیل می توانند برای تمیز کردن لکه های سطحی و یکدست شدن ظاهر ظرف کاربردی تر باشند.

تمیز کردن قابلمه تفلون و نچسب سوخته

در قابلمه های تفلون و دیگر ظروف نچسب باید بیشتر از سایر ظروف مراقب سطح داخلی باشیم. سیم ظرفشویی، چاقو، کفگیر فلزی، پودرهای زبر و سابیدن شدید می توانند روکش ظرف را خراش دهند.

برای شروع مقداری آب گرم و مایع ظرفشویی داخل قابلمه می ریزیم و اجازه می دهیم مواد سوخته کاملا نرم شوند. بعد از خیساندن، با یک اسفنج نرم یا کفگیر چوبی مواد باقی مانده را جدا می کنیم. اگر سوختگی با یک بار خیساندن پاک نشد، بهتر است این روش را چند مرتبه تکرار کنیم تا اینکه بخواهیم با فشار زیاد لکه را جدا کنیم.

اگر سطح داخلی قابلمه نچسب پوسته پوسته شده، باد کرده یا قسمت هایی از روکش آن جدا شده است، موضوع فقط تمیز کردن ظرف نیست و بهتر است درباره ادامه استفاده از آن مطابق توصیه سازنده تصمیم بگیرید.

تمیز کردن قابلمه روحی و آلومینیومی سوخته

قابلمه های روحی یا آلومینیومی ممکن است در تماس با بعضی مواد پاک کننده تغییر رنگ دهند، به همین دلیل بهتر است برای شروع از ساده ترین روش استفاده کنیم. داخل قابلمه آب گرم و مایع ظرفشویی می ریزیم و اجازه می دهیم سوختگی خیس بخورد.

در ادامه مواد نرم شده را با کفگیر چوبی یا پلاستیکی جدا می کنیم و ظرف را با اسفنج نرم می شوییم. اگر لکه بسیار قدیمی است، بهتر است این کار در چند مرحله انجام شود. استفاده طولانی از مواد اسیدی یا قلیایی و همچنین سابیدن شدید می تواند سطح آلومینیوم را کدر یا تیره کند.

تمیز کردن قابلمه چدنی سوخته

قابلمه چدنی با ظروف معمولی تفاوت دارد و بهتر است مدت زیادی در آب باقی نماند. اگر غذا به کف آن چسبیده است، ابتدا مواد اضافی را با کفگیر چوبی جدا می کنیم، سپس با مقدار کمی آب گرم و برس یا اسفنج مناسب سطح ظرف را تمیز می کنیم.

بعد از شستشو، قابلمه چدنی باید بلافاصله خشک شود تا رطوبت روی سطح آن باقی نماند. اگر ظرف از نوع چدن بدون پوشش است، نحوه نگهداری و چرب کردن دوباره سطح آن نیز اهمیت دارد. به همین دلیل استفاده از روش های عمومی مانند خیساندن طولانی مدت یا مواد اسیدی برای این نوع قابلمه توصیه نمی شود.

تمیز کردن قابلمه لعابی سوخته

برای قابلمه لعابی ابتدا اجازه می دهیم ظرف به طور طبیعی خنک شود. ریختن آب بسیار سرد داخل قابلمه داغ می تواند به سطح لعاب فشار وارد کند. پس از خنک شدن، داخل قابلمه آب گرم و مایع ظرفشویی می ریزیم و اجازه می دهیم مواد چسبیده نرم شوند.

در مرحله بعد با اسفنج نرم ظرف را تمیز می کنیم. برای لکه هایی که به راحتی پاک نمی شوند می توان مقدار کمی جوش شیرین را با آب مخلوط کرد و بدون سابیدن شدید روی لکه استفاده کرد. از سیم ظرفشویی و ابزار فلزی روی سطح لعابی استفاده نکنید.

تمیز کردن داخل و بیرون قابلمه

گاهی داخل قابلمه به خوبی تمیز شده است، اما کف و دیواره بیرونی آن هنوز سیاه و چرب به نظر می رسد. این لکه ها معمولا به دلیل تماس مستقیم با شعله، سر رفتن غذا یا جمع شدن لایه های چربی ایجاد می شوند و روش پاک کردن آنها با سوختگی داخل ظرف تفاوت دارد.

اگر مشکل اصلی سیاهی، دوده و چربی سوخته روی قسمت بیرونی ظرف است، بهتر است از روش های مخصوص تمیز کردن پشت قابلمه استفاده کنید. جنس بدنه در انتخاب روش بسیار مهم است، زیرا ماده ای که روی قابلمه استیل قابل استفاده است ممکن است برای تفلون، گرانیت یا آلومینیوم مناسب نباشد.

بعد از پاک شدن سوختگی چه کار کنیم؟

بعد از اینکه مواد سوخته کاملا از سطح قابلمه جدا شدند، ظرف را با مایع ظرفشویی می شوییم تا هیچ اثری از ماده پاک کننده یا باقی مانده غذا روی آن نماند. سپس قابلمه را با دستمال نرم خشک می کنیم.

در ظروف استیل ممکن است پس از تمیز کردن هنوز هاله، لکه آب یا کدری روی سطح دیده شود. این لکه ها را نباید با سوختگی اشتباه گرفت و سابیدن بیشتر قابلمه لزوما آنها را برطرف نمی کند.

چگونه از سوختن دوباره قابلمه جلوگیری کنیم؟

یکی از ساده ترین راه ها برای کمتر شدن لکه های سخت این است که باقی مانده غذا را برای مدت طولانی داخل قابلمه رها نکنیم. بعد از خنک شدن ظرف، مواد غذایی چسبیده را خارج کرده و قابلمه را بشوییم تا لایه های چربی و مواد سوخته روی هم جمع نشوند.

هنگام آشپزی نیز انتخاب شعله متناسب با اندازه قابلمه اهمیت دارد. شعله ای که از کناره های ظرف بالاتر می آید علاوه بر هدر دادن حرارت، می تواند باعث سیاه شدن کف و دیواره بیرونی قابلمه شود.

نوع نگهداری ظرف هم اهمیت زیادی دارد. شستشوی صحیح، خشک کردن ظرف بعد از استفاده و انتخاب اسفنج مناسب باعث می شود سطح قابلمه مدت بیشتری سالم بماند. رعایت اصول شستشوی کتری و قابلمه نیز می تواند از ایجاد بسیاری از لکه های قدیمی و سخت جلوگیری کند.

اشتباهات رایج هنگام تمیز کردن قابلمه سوخته

یکی از رایج ترین اشتباهات این است که بلافاصله بعد از سوختن غذا، قابلمه داغ را زیر آب بسیار سرد قرار دهیم. تغییر ناگهانی دما ممکن است برای بعضی ظروف مناسب نباشد، به همین دلیل بهتر است ابتدا اجازه دهیم قابلمه کمی خنک شود.

استفاده از چاقو و ابزار فلزی برای کندن مواد سوخته نیز کار درستی نیست. این وسایل ممکن است سطح ظرف را خراش دهند و مخصوصا در قابلمه های نچسب آسیب جدی ایجاد کنند.

اشتباه دیگر مخلوط کردن بدون هدف چند ماده پاک کننده با یکدیگر است. استفاده همزمان از مواد مختلف همیشه قدرت پاک کنندگی را بیشتر نمی کند و در بعضی موارد حتی نتیجه مورد انتظار را کاهش می دهد. بهتر است هر روش را جداگانه امتحان کنیم و بعد از شستشوی کامل ظرف سراغ مرحله بعد برویم.

سوالات متداول

جمع بندی

برای تمیز کردن قابلمه سوخته بهتر است همیشه از روش های ملایم شروع کنیم. ابتدا اجازه می دهیم ظرف خنک شود، سپس سوختگی را با آب گرم و مایع ظرفشویی نرم می کنیم و مواد باقی مانده را با وسیله ای غیر فلزی جدا می کنیم. اگر لکه همچنان باقی مانده باشد، باید با توجه به استیل، تفلون، روحی، چدن یا لعابی بودن قابلمه روش مناسب را انتخاب کنیم. مهم ترین نکته این است که برای پاک کردن سریع تر لکه، سطح ظرف را با ابزار زبر و مواد نامناسب خراب نکنیم.