
تمیز کردن کله پاچه در خانه کمی زمان می برد، اما اگر مراحل را به ترتیب انجام دهید کار سختی نیست. ابتدا موهای کله و پاچه را با آب داغ نرم کنید، سپس آنها را بتراشید. موهای ریز باقی مانده را روی شعله بسوزانید و دوده را پاک کنید. در پایان، بینی، دهان، گوش ها، سم و کیسه موی پاچه را با دقت تمیز کنید.
وسایل لازم برای تمیز کردن کله پاچه
| وسایل | کاربرد |
|---|---|
| قابلمه یا لگن بزرگ | قرار دادن کله و پاچه در آب داغ |
| دستکش یک بار مصرف | جلوگیری از تماس مستقیم دست |
| چاقوی تیز | تراشیدن مو و تمیز کردن پوست |
| انبر فلزی | نگه داشتن کله و پاچه روی شعله |
| برس تمیز | پاک کردن دوده و موهای سوخته |
| مسواک نو | تمیز کردن دندان ها و قسمت های باریک |
| سیخ چوبی یا برس باریک | تمیز کردن سوراخ های بینی |
| تخته مخصوص گوشت خام | قرار دادن کله و پاچه |
| دستمال یک بار مصرف | خشک کردن سطح کار |
بهتر است تخته، چاقو و برسی که برای کله پاچه خام استفاده می کنید، با وسایل مربوط به سبزی، میوه و غذای آماده جدا باشند. کله پاچه خام ممکن است سطح کار و وسایل اطراف را آلوده کند.
این آموزش فقط درباره پاک کردن کله و پاچه است. سیرابی بافت و روش تمیز کردن متفاوتی دارد. اگر قصد آماده کردن سیراب و شیردان را دارید، دستور طرز تهیه سیرابی را ببینید.
روش تمیز کردن کله پاچه
مرحله اول: بررسی کله پاچه پیش از تمیز کردن
ابتدا کله و پاچه را از نظر بو و ظاهر بررسی کنید. محصول تازه نباید بوی تند، ترش یا زننده داشته باشد. سطح آن نیز نباید لزج، چسبناک یا دارای تغییر رنگ غیرعادی باشد.
فقط از کله پاچه ای استفاده کنید که از فروشگاه یا مرکز معتبر خریده شده باشد. اگر از سلامت آن مطمئن نیستید، تمیز کردن و پختن راه مطمئنی برای قابل مصرف کردن محصول فاسد نیست.
اگر کله پاچه منجمد است، آنر را داخل یخچال قرار دهید تا به آرامی باز شود. قرار دادن آن برای چند ساعت روی کابینت یا کنار اجاق، روش مناسبی برای باز کردن یخ نیست.
مرحله دوم: آماده کردن محل کار
سینک را خالی کنید و مواد غذایی، ظرف های تمیز و وسایل اضافی را از اطراف آن بردارید. یک تخته مخصوص گوشت خام روی سطح کار بگذارید و دستکش بپوشید.
قرار دادن کله روی کف آشپزخانه، حیاط یا یک نایلون پهن شده روی زمین بهداشتی نیست. کله را داخل یک لگن بزرگ یا روی سطحی قرار دهید که بعد از کار بتوانید آن را کامل بشویید و ضدعفونی کنید.
مرحله سوم: نرم کردن موها با آب داغ
یک قابلمه بزرگ را از آب پر کنید و روی حرارت بگذارید تا آب جوش بیاید، سپس حرارت را خاموش کنید. کله و پاچه را داخل آب داغ قرار دهید تا موها نرم شوند.
زمان لازم به تازگی کله پاچه، ضخامت پوست و حجم آب بستگی دارد. به همین دلیل، بهتر است به جای تعیین زمان حدسی، بعد از مدت کوتاهی یک قسمت کوچک را امتحان کنید، موها باید به راحتی جدا شوند.
مرحله چهارم: جدا کردن موهای کله
پس از بیرون آوردن کله، آنرا روی تخته بگذارید. وقتی هنوز گرم است، موهای بلند را با دست جدا کنید. سپس پشت چاقو را با زاویه کم روی پوست بکشید تا موهای کوتاه تر جدا شوند.
چاقو را عمودی و با فشار زیاد روی پوست نکشید؛ زیرا ممکن است پوست را ببرد. اطراف چشم، گوش، لب و بینی را آرام تر تمیز کنید. برای قسمت هایی که مو به سختی جدا می شود، دوباره کمی آب داغ بریزید و چند لحظه صبر کنید.
کار را از یک سمت کله شروع کنید و به ترتیب جلو بروید. این روش کمک می کند بخشی از پوست جا نماند. زیر فک، پشت گوش ها و اطراف محل برش گردن را نیز بررسی کنید.
مرحله پنجم: تمیز کردن موهای پاچه
پاچه ها را یکی یکی از آب داغ بیرون بیاورید و موها را با دست یا پشت چاقو جدا کنید. موهای اطراف سم و میان شکاف پاچه معمولا سخت تر جدا می شوند؛ بنابراین این قسمت ها را با دقت بیشتری بررسی کنید.
اگر موها محکم هستند، پاچه را دوباره برای مدت کوتاهی در آب داغ بگذارید. پاچه را آن قدر نجوشانید که پوست آن پخته و نرم شود.
بعد از جدا کردن موهای اصلی، با انگشت روی پوست بکشید. زبری سطح نشان می دهد هنوز موهای کوتاهی باقی مانده است که باید در مرحله روسوز کردن پاک شوند.
مرحله ششم: روسوز کردن موهای ریز
بعد از جدا کردن موهای اصلی، معمولا مقداری موی ریز روی پوست باقی می ماند. برای از بین بردن این موها می توانید از شعله گاز استفاده کنید.
کله یا پاچه را با انبر فلزی محکم بگیرید و با فاصله مناسب روی شعله حرکت دهید. آن را روی یک نقطه ثابت نگه ندارید. هدف فقط سوختن موهای ریز است، نه سیاه شدن یا پختن پوست.
زیر فک، پشت گوش، اطراف بینی و میان شکاف پاچه را با دقت بررسی کنید. روسوز کردن معمولا بوی ناخوشایندی ایجاد می کند؛ بنابراین هود را روشن کنید و پنجره را باز بگذارید.
پس از پایان کار، اجازه دهید کله و پاچه کمی خنک شوند. سپس دوده و موهای سوخته را با پشت چاقو یا برس تمیز پاک کنید. این کار را تا زمانی ادامه دهید که سطح پوست صاف و بدون مو شود.

مرحله هفتم: تمیز کردن گوش ها
داخل و اطراف گوش ها را بررسی کنید. موهای اطراف گوش را با دقت بتراشید و جرم یا آلودگی قابل مشاهده را با دستمال یک بار مصرف یا برس کوچک بردارید.
ابزار را با فشار زیاد داخل مجرای گوش فرو نکنید. هدف، پاک کردن بخش های قابل دسترس و آلودگی های ظاهری است. اگر داخل گوش آلودگی زیادی دارد یا بوی غیرعادی از آن احساس می شود، بهتر است کله را مصرف نکنید.
مرحله هشتم: تمیز کردن بینی کله پاچه
مجرای بینی یکی از قسمت هایی است که اگر درست پاک نشود، می تواند باعث باقی ماندن آلودگی و بوی نامطبوع شود. ابتدا مواد قابل مشاهده داخل سوراخ های بینی را با سیخ چوبی، برس باریک یا دستمال بردارید.
سپس مقدار کمی آب با فشار ملایم از قسمت قابل دسترس مجرا عبور دهید. این کار را داخل سینک خالی انجام دهید تا آب و آلودگی به اطراف نپاشد.
نیازی نیست کله را از سمت بینی به زمین بکوبید. این روش می تواند آلودگی را در محیط پخش کند. تمیز کردن داخل لگن یا سینک، روش قابل کنترل تری است.
مرحله نهم: تمیز کردن دهان و دندان ها
دهان کله را تا جایی که امکان دارد باز کنید. باقی مانده علوفه، خونابه و آلودگی های قابل مشاهده را خارج کنید. روی دندان ها، اطراف لثه و داخل دهان را با یک مسواک نو یا برس کوچک تمیز کنید.
بین دندان ها و قسمت انتهایی دهان را نیز بررسی کنید. مسواکی که برای این کار استفاده می شود نباید دوباره برای مصرف دیگری نگهداری شود.
زبان را از نظر آلودگی ظاهری بررسی کنید. پوست ضخیم روی زبان معمولا بعد از پخت راحت تر جدا می شود؛ بنابراین لازم نیست برای کندن آن در حالت خام، زبان را ببرید یا زخمی کنید.
مرحله دهم: جدا کردن سم پاچه
برای جدا کردن سم، ابتدا پاچه را مدت کوتاهی در آب داغ قرار دهید تا محل اتصال آن نرم شود. سپس پاچه را روی تخته ثابت بگذارید و با کمک چاقوی محکم، لبه سم را کمی آزاد کنید.
بعد از آزاد شدن لبه، سم را با دست یا انبر بیرون بکشید. اگر سم به راحتی جدا نمی شود، آن را با فشار زیاد و حرکت ناگهانی نکشید. پاچه را دوباره کمی گرم کنید و دوباره امتحان کنید.
هنگام استفاده از چاقو، لبه تیز آن را رو به دست خود نگیرید. پاچه خیس و لغزنده است و امکان سر خوردن چاقو وجود دارد.
مرحله یازدهم: خارج کردن کیسه موی پاچه
در بخش زیر پاچه و میان شکاف دو سم، کیسه کوچکی وجود دارد که ممکن است داخل آن مو و آلودگی جمع شده باشد. بعد از جدا کردن سم، این قسمت را با دقت بررسی کنید.
با نوک چاقو فقط لبه کیسه را آزاد کنید و آن را کامل بیرون بیاورید. باقی ماندن این قسمت می تواند باعث ایجاد بوی ناخوشایند هنگام پخت شود. پس از خارج کردن کیسه، محل آن را با برس کوچک تمیز کنید.
مرحله دوازدهم: شستشوی نهایی
بعد از پاک شدن موها، دوده، بینی، دهان و پاچه ها، یک لگن تمیز داخل سینک قرار دهید. کله و پاچه را داخل لگن بگذارید و با مقداری شده آب تمیز کنید.
سطح پوست را با دست یا برس مخصوص بررسی کنید. زیر فک، پشت گوش ها، اطراف بینی، میان سم ها و محل برش گردن را دوباره ببینید. در پایان نباید موی قابل مشاهده، دوده، خاک یا آلودگی در این قسمت ها باقی مانده باشد.
شستن کله پاچه با سرکه، آبلیمو، نمک یا جوش شیرین جای پخت کامل را نمی گیرد و راه مطمئنی برای از بین بردن میکروب های احتمالی نیست. ایمنی نهایی به نگهداری سرد، جلوگیری از آلودگی و پخت کامل وابسته است.
بعد از تمیز کردن کله پاچه چه کار کنیم؟
پس از اینکه موها، دوده، بینی، دهان، سم و کیسه موی پاچه را کامل تمیز کردید، کله و پاچه برای پخت آماده است. مقدار آب، ادویه ها و زمان پخت روی طعم و نرم شدن آن تاثیر زیادی دارند. برای ادامه کار می توانید دستور کامل طرز تهیه کله پاچه را ببینید.
از کجا بفهمیم کله پاچه کاملا تمیز شده است؟
پیش از پخت، موارد زیر را بررسی کنید:
- هیچ موی بلند یا موی ریز قابل مشاهده ای روی پوست نباشد.
- دوده و لکه های ناشی از روسوز کردن پاک شده باشند.
- داخل بینی مواد جامد یا آلودگی قابل مشاهده نداشته باشد.
- دهان، دندان ها و اطراف لثه تمیز باشند.
- پشت گوش ها و محل برش گردن بررسی شده باشد.
- سم پاچه ها جدا شده باشد.
- کیسه موی هر پاچه کامل بیرون آمده باشد.
- کله پاچه بوی ترش، زننده یا غیرعادی نداشته باشد.
- سطح آن بیش از حد لزج یا چسبناک نباشد.

آیا می توان از جوش شیرین، آهک یا مواد موبر استفاده کرد؟
در بعضی آموزش های خانگی، از جوش شیرین یا آهک برای شل شدن موها استفاده می شود؛ اما مقدار استاندارد و قابل اتکایی برای استفاده خانگی از این مواد نیست. به همین دلیل نمی توان مقدار مشخصی برای آنها پیشنهاد کرد.
از واجبی، پودر موبر، کرم موبر، سود سوزآور و مواد شیمیایی مشابه روی کله پاچه استفاده نکنید. این مواد برای تماس با ماده غذایی ساخته نشده اند و ممکن است روی پوست باقی بمانند.
برای روش خانگی، آب داغ، تراشیدن مو و روسوز کردن کنترل شده، مسیر ساده تر و قابل کنترل تری است.
چرا موی کله پاچه جدا نمی شود؟
اگر موها به سختی جدا می شوند، ممکن است آب به اندازه کافی داغ نبوده باشد یا کله و پاچه خیلی سرد باشند. در این حالت، قسمت مورد نظر را دوباره مدت کوتاهی در آب داغ قرار دهید و یک بخش کوچک را امتحان کنید.
ماندن بیش از حد در آب جوش نیز نتیجه بهتری نمی دهد. اگر پوست شروع به پختن کند، ممکن است مو همراه با تکه های پوست جدا شود و ظاهر کله پاچه خراب شود.
تازگی کله پاچه نیز روی راحت جدا شدن موها اثر دارد. کله پاچه تازه معمولا راحت تر از محصولی که مدت زیادی نگهداری یا چند بار منجمد و باز شده است پاک می شود.
علت بوی بد کله پاچه بعد از تمیز کردن چیست؟
باقی ماندن موهای سوخته، دوده، آلودگی داخل بینی، کیسه موی پاچه یا مواد باقی مانده در دهان می تواند باعث بوی ناخوشایند شود. پس از پاک کردن، این قسمت ها را دوباره بررسی کنید.
بوی طبیعی کله پاچه خام با بوی تند فساد فرق دارد. اگر بو ترش، بسیار زننده یا غیرعادی است و همراه آن سطح کله پاچه لزج یا رنگ آن تغییی کرده، آنرا مصرف نکنید.
رفع بوی زهم هنگام پخت، به مواد معطر و روش پخت مربوط می شود و موضوع جداگانه ای است که در آموزشی که در بالا معرفی کردیم، توضیح داده شده است.
نگهداری کله پاچه بعد از تمیز کردن
بهتر است کله پاچه را بلافاصله پس از تمیز کردن بپزید. اگر قرار نیست همان موقع آن را بار بگذارید، داخل ظرف دربسته قرار دهید و در سردترین قسمت یخچال بگذارید.
برای کله پاچه خام زمان نگهداری مشخصی وجود ندارد. بنابراین نمی توان عدد دقیقی برای کله پاچه اعلام کرد. برای احتیاط، آن را مانند سایر اجزای خام گوسفند مثل گوشت در نظر بگیرید و زمان نگهداری در یخچال را طولانی نکنید.
اگر قرار است مدت بیشتری بماند، آن را در بسته بندی مناسب فریز کنید. کله پاچه یخ زده را نیز داخل یخچال قرار دهید تا یخ زدایی شود، نه روی کابینت یا داخل آب گرم.
کله پاچه را با چه مصلحی بخوریم؟
کله پاچه قسمت های مختلفی مانند مغز، زبان و پاچه دارد و میزان چربی آنها یکسان نیست. اگر علاوه بر روش آماده سازی، می خواهید دیدگاه طب سنتی درباره سردی و گرمی بخش های مختلف این غذا و مصلح های رایج آن را بدانید، مطلب طبع کله پاچه را بخوانید.
تمیز کردن وسایل و آشپزخانه
بعد از پایان کار، دستکش را دور بیندازید و دست ها را حداقل ۲۰ ثانیه با آب و صابون بشویید. ابتدا دوده، مو و باقی مانده های قابل مشاهده را از سینک، تخته، چاقو و برس جمع کنید.
سپس وسایل و سطح کار را با آب گرم و مایع ظرفشویی بشویید و با ماده مناسب سطوح آشپزخانه ضدعفونی کنید.
تا قبل از شستن دست ها، به دستگیره یخچال، شیر آب، ادویه ها، تلفن همراه و ظرف های تمیز دست نزنید. بهتر است تمام وسایل لازم را پیش از شروع کار کنار دست خود بگذارید.
اگر به غذاهای سنتی با گوشت گوسفندی علاقه دارید، می توانید آموزش کامل طرز تهیه آبگوشت را نیز ببینید. روش آماده سازی و پخت آبگوشت با کله پاچه متفاوت است و دستور آن در آموزش ذکر شده به طور کامل توضیح داده شده است.

نکات مهم و هشدارها
- کله پاچه را فقط از فروشنده معتبر تهیه کنید.
- برای تمیز کردن آن از مواد موبر و شوینده های شیمیایی استفاده نکنید.
- هنگام روسوز کردن، هود یا تهویه را روشن کنید.
- شعله را نزدیک پرده، کابینت یا وسایل قابل اشتعال نبرید.
- کله و پاچه را روی زمین قرار ندهید.
- از چاقوی تیز روی سطح خیس و ناپایدار استفاده نکنید.
- شستشو را با فشار کم انجام دهید تا آب آلوده به اطراف نپاشد.
- سرکه، نمک و آبلیمو جای پخت کامل را نمی گیرند.
- اگر کله پاچه بوی فساد، سطح لزج یا رنگ غیرعادی دارد، آن را مصرف نکنید.
- بعد از پایان کار، سینک، تخته، چاقو و تمام سطوح در تماس با کله پاچه خام را بشویید و ضدعفونی کنید.
سوالات متداول
برای تمیز کردن کله پاچه چند دقیقه آن را در آب جوش بگذاریم؟
زمان ثابت و معتبری برای همه کله پاچه ها وجود ندارد. تازگی محصول، دمای اولیه، حجم آب و ضخامت پوست متفاوت است. کله و پاچه باید فقط تا زمانی در آب داغ بمانند که مو با دست یا پشت چاقو راحت جدا شود. ماندن طولانی باعث پخته شدن سطح پوست می شود.
آیا می توان کله پاچه را با جوش شیرین تمیز کرد؟
این روش در بعضی آموزش های خانگی دیده می شود، اما مقدار استاندارد و قابل اتکایی برای مصرف خانگی وجود ندارد. آب داغ و روسوز کردن، روش ساده تری است و ماده اضافی روی پوست باقی نمی گذارد.
کیسه موی پاچه کجاست؟
کیسه مو در بخش زیر پاچه و میان شکاف دو سم قرار دارد. پس از جدا کردن سم، این قسمت را بررسی کنید و کیسه حاوی مو و آلودگی را کامل بیرون بیاورید.
چرا کله پاچه بعد از تمیز کردن هنوز بو می دهد؟
باقی ماندن موی سوخته، دوده، آلودگی بینی، مواد داخل دهان یا کیسه موی پاچه از علت های رایج است. اگر بو تند، ترش و غیرعادی است، احتمال خرابی محصول نیز باید در نظر گرفته شود.
آیا سرکه بوی کله پاچه را از بین می برد؟
سرکه ممکن است بوی سطحی را کمتر کند، اما آلودگی داخل بینی، دهان یا کیسه موی پاچه را برطرف نمی کند. سرکه همچنین جای نگهداری درست و پخت کامل را نمی گیرد.
پوست روی زبان را چه زمانی جدا کنیم؟
پوست ضخیم روی زبان معمولا پس از پخت راحت تر جدا می شود. در زمان پاک کردن کله خام، فقط آلودگی های دهان و سطح زبان را تمیز کنید.
