خشک کردن گل راه خوبی برای نگهداری یک دسته گل خاطره انگیز است. اگر روش مناسبی را انتخاب کنید، گل ها می توانند مدت زیادی شکل زیبای خود را حفظ کنند. آویزان کردن گل در هوای آزاد ساده ترین روش است؛ اما برای حفظ بهتر رنگ و فرم گل هایی مانند رز، استفاده از سیلیکاژل معمولا نتیجه بهتری می دهد.
بعضی گل ها پس از آویزان شدن ظاهر خوبی پیدا می کنند، بعضی باید داخل مواد جاذب رطوبت قرار بگیرند و بعضی دیگر برای ساخت تابلو و کاردستی باید پرس شوند. در ادامه، روش های مختلف را به زبان ساده بررسی می کنیم تا بتوانید گزینه مناسب را انتخاب کنید.
خلاصه روش های خشک کردن گل
اگر عجله دارید، جدول زیر به شما کمک می کند روش مناسب را سریع تر پیدا کنید.
| روش | زمان تقریبی | نتیجه نهایی | مناسب برای |
|---|---|---|---|
| آویزان کردن | ۱ تا ۳ هفته | طبیعی و کمی جمع شده | دسته گل، رز، اسطوخودوس و گل های ریز |
| سیلیکاژل | ۳ تا ۷ روز | حفظ بهتر رنگ و فرم سه بعدی | رز، میخک، داوودی و گل های پرگلبرگ |
| پرس کردن | ۲ تا ۴ هفته | کاملا تخت | قاب، کارت، بوک مارک و کاردستی |
| مایکروفر | چند دقیقه | سریع اما حساس | گل های کوچک و کاردستی |
| گلیسیرین | چند روز تا چند هفته | نرم و انعطاف پذیر | برگ و شاخه های تزیینی |
| تافت | روش اصلی خشک کردن نیست | کاهش ریزش گلبرگ | تثبیت گل پس از خشک شدن |
وسایل لازم
وسایل مورد نیاز به روشی که انتخاب می کنید بستگی دارد. لازم نیست همه وسایل جدول را تهیه کنید.
| وسیله | کاربرد |
|---|---|
| قیچی تمیز و تیز | کوتاه کردن ساقه و جدا کردن برگ ها |
| نخ یا کش نرم | بستن ساقه ها برای آویزان کردن |
| سیلیکاژل | جذب رطوبت و حفظ فرم گل |
| ظرف درب دار | قرار دادن گل و سیلیکاژل |
| کاغذ جاذب | پرس کردن گل |
| کتاب سنگین | صاف نگه داشتن گل |
| تافت یا اسپری تثبیت کننده | کاهش ریزش گلبرگ پس از خشک شدن |
| دستکش | برای کار ایمن تر با سیلیکاژل و مواد دیگر |
گل را چه زمانی خشک کنیم؟
برای رسیدن به نتیجه بهتر، پیش از پژمرده شدن کامل گل دست به کار شوید. گلی که گلبرگ های آن قهوه ای، نرم یا لزج شده اند، بعد از خشک شدن ظاهر خوبی پیدا نمی کند.
بهترین زمان هنگامی است که گل سالم و نسبتا باز است، اما گلبرگ های آن هنوز محکم هستند. اگر گل را تازه هدیه گرفته اید، می توانید یک یا دو روز از آن در گلدان لذت ببرید و سپس خشک کردن را شروع کنید. منتظر نمانید تا ساقه خم شود یا گلبرگ ها شروع به ریختن کنند.
گل خیس را نیز بلافاصله خشک نکنید. اگر روی گل قطره آب وجود دارد، آن را در فضای دارای گردش هوا بگذارید تا رطوبت سطحی آن از بین برود. باقی ماندن آب میان گلبرگ ها احتمال کپک زدن را افزایش می دهد.
آماده کردن گل ها
پیش از انتخاب هر روش، این کارها را انجام دهید:
- گل های خراب، له شده یا کپک زده را جدا کنید.
- برگ های اضافی پایین ساقه را بچینید.
- ساقه را با قیچی تمیز کوتاه کنید.
- قطرات آب روی گلبرگ ها را خشک کنید.
- گل های بزرگ و کوچک را از هم جدا کنید.
- برای هر نوع گل، روش متناسب با بافت آن را انتخاب کنید.
اگر یک دسته گل بزرگ دارید، بهتر است آن را به چند دسته کوچک تقسیم کنید. فشردگی زیاد باعث می شود هوا میان گل ها جریان پیدا نکند و قسمت های میانی دسته کپک بزنند.
خشک کردن گل با روش طبیعی
آویزان کردن، ساده ترین و کم هزینه ترین روش خشک کردن گل طبیعی است. برای این کار به دستگاه یا ماده خاصی نیاز ندارید. این روش برای رز، اسطوخودوس، ژیپسوفیلا، اکالیپتوس و گل هایی که ساقه نسبتا محکم دارند مناسب است.
مرحله اول: جدا کردن برگ ها
برگ های پایین ساقه را جدا کنید. باقی ماندن تعداد زیادی برگ، زمان خشک شدن را طولانی می کند و احتمال جمع شدن رطوبت در میان دسته را افزایش می دهد. اگر ظاهر برگ ها برای شما مهم است، چند برگ سالم نزدیک گل را جدا نکنید.
مرحله دوم: تقسیم کردن دسته گل
گل ها را به دسته های کوچک تقسیم کنید. بهتر است در هر دسته تعداد کمی شاخه قرار بگیرد تا هوا به تمام قسمت ها برسد. گل های بزرگ مانند رز را می توانید به صورت تکی یا در دسته های دو تا سه عددی آویزان کنید.
مرحله سوم: بستن ساقه ها
انتهای ساقه ها را با نخ یا کش نرم ببندید. ساقه ها هنگام خشک شدن باریک تر می شوند؛ بنابراین گره نباید بیش از اندازه شل باشد. کش نرم می تواند با باریک شدن ساقه جمع شود و گل ها را بهتر نگه دارد.
مرحله چهارم: آویزان کردن گل ها
گل ها را وارونه آویزان کنید. محل مورد نظر باید خشک، کم نور و دارای گردش هوای ملایم باشد. کمد خالی، انباری خشک یا اتاقی که نور مستقیم خورشید وارد آن نمی شود می تواند مناسب باشد.
گل ها را کنار بخاری، شوفاژ یا زیر نور مستقیم آفتاب قرار ندهید. گرمای شدید ممکن است گلبرگ ها را تیره و شکننده کند. نور خورشید نیز باعث کم رنگ شدن گل می شود.
مرحله پنجم: بررسی خشک شدن
خشک شدن گل با توجه به اندازه گل، ضخامت گلبرگ ها و رطوبت محیط معمولا یک تا سه هفته طول می کشد. گل خشک شده باید بافتی کاغذی داشته باشد و ساقه آن به جای خم شدن، با فشار زیاد بشکند.
اگر مرکز گل هنوز نرم به نظر می رسد، احتمالا مقداری رطوبت در آن باقی مانده است. در این شرایط چند روز دیگر صبر کنید.
خشک کردن گل با سیلیکاژل
اگر می خواهید شکل سه بعدی و رنگ گل بهتر حفظ شود، سیلیکاژل انتخاب مناسبی است. این ماده رطوبت گل را جذب می کند و هم زمان جلوی جمع شدن گلبرگ ها را می گیرد.
برای این روش از سیلیکاژل مخصوص خشک کردن گل استفاده کنید. بسته های کوچک رطوبت گیر داخل جعبه کفش یا وسایل برقی برای پوشاندن کامل گل کافی نیستند.
مراحل استفاده از سیلیکاژل
- کف یک ظرف درب دار، لایه ای از سیلیکاژل بریزید.
- ساقه گل را کوتاه کنید و گل را رو به بالا روی مواد قرار دهید.
- سیلیکاژل را به آرامی دور گل و میان گلبرگ ها بریزید.
- تمام سطح گل را بدون فشار دادن بپوشانید.
- در ظرف را محکم ببندید.
- بعد از چند روز، وضعیت گل را بررسی کنید.
- گل خشک شده را به آرامی بیرون بیاورید.
- دانه های باقی مانده را با قلم موی نرم جدا کنید.
مدت دقیق خشک شدن به نوع گل و اندازه آن بستگی دارد. گل های کوچک زودتر و گل های بزرگ و پرگلبرگ دیرتر خشک می شوند. باقی ماندن بیش از حد گل در سیلیکاژل می تواند آن را بسیار شکننده کند.
سیلیکاژل خوراکی نیست. ظرف مورد استفاده را دور از دسترس کودکان و حیوانات قرار دهید و اگر از ظرف مخصوص نگهداری غذا استفاده می کنید دیگر نباید از ظرف برای نگهداری مواد غذایی استفاده کنید.
پرس کردن گل لای کتاب
پرس کردن برای زمانی مناسب است که می خواهید گل را داخل قاب، کارت تبریک، دفتر یا بوک مارک قرار دهید. در این روش گل کاملا تخت می شود؛ بنابراین برای نگهداری ظاهر سه بعدی دسته گل مناسب نیست.
گل های کوچک و نازک بهتر پرس می شوند. گل های بسیار بزرگ یا آبدار ممکن است پیش از خشک شدن قهوه ای یا کپک زده شوند. می توانید گل های ضخیم را به چند بخش تقسیم کنید یا فقط گلبرگ های آنها را پرس کنید.
برای شروع، گل را میان دو برگ کاغذ جاذب قرار دهید. سپس کاغذ را داخل یک کتاب سنگین بگذارید و چند کتاب دیگر روی آن قرار دهید. بعد از چند روز، کاغذ مرطوب را با کاغذ خشک عوض کنید. معمولا دو تا چهار هفته زمان لازم است تا گل کاملا خشک شود.
برای این کار از کتاب های مهم و با ارزش استفاده نکنید؛ زیرا رطوبت گل ممکن است صفحه های آن را موج دار یا لکه دار کند.
خشک کردن گل با مایکروفر
مایکروفر روشی سریع است، اما باید با احتیاط انجام شود. نتیجه این روش بیشتر برای گل های پرس شده، گلبرگ ها و کارهای هنری مناسب است. برای خشک کردن یک دسته گل ارزشمند، روش طبیعی یا سیلیکاژل انتخاب مطمئن تری است.
گل را میان کاغذ جاذب قرار دهید و روی آن یک ظرف صاف و مخصوص مایکروفر بگذارید. دستگاه را با توان پایین و در زمان های بسیار کوتاه روشن کنید. بعد از هر نوبت، گل را بررسی کنید و اجازه دهید کمی خنک شود.
زمان ثابتی برای همه دستگاه ها وجود ندارد؛ زیرا توان مایکروفرها و مقدار آب گل ها متفاوت است. روشن گذاشتن دستگاه برای چند دقیقه پشت سر هم ممکن است گلبرگ ها را بسوزاند، رنگ آنها را قهوه ای کند یا کاغذ را بیش از حد داغ کند.
هیچ وسیله فلزی، سیم، روبان دارای مفتول، تافت، پارافین یا ماده قابل اشتعال را داخل مایکروفر قرار ندهید.
آیا تافت گل را خشک می کند؟
تافت یا اسپری مو، رطوبت داخل گل تازه را خارج نمی کند؛ بنابراین روش اصلی خشک کردن گل به حساب نمی آید. کاربرد آن بیشتر برای تثبیت یک گل خشک شده و کاهش ریزش گلبرگ هاست.
پس از اینکه گل با روش طبیعی کاملا خشک شد، آن را در فضای دارای تهویه قرار دهید. تافت را از فاصله مناسب و به مقدار کم روی گل اسپری کنید. پاشیدن مقدار زیاد تافت می تواند سطح گل را چسبناک کند و باعث جذب گرد و خاک شود.
پیش از استفاده، اسپری را روی یک گل کم اهمیت امتحان کنید. بعضی محصولات ممکن است رنگ گلبرگ های روشن را تغییر دهند. هنگام اسپری کردن نیز گل را از شعله، بخاری و وسایل داغ دور نگه دارید.
خشک کردن گل با پارافین
فرو بردن گل در پارافین بیشتر یک روش پوشش دادن گل است تا خشک کردن آن. لایه موم می تواند برای مدتی ظاهر گل را حفظ کند، اما گل را جاودانه نمی کند. اگر رطوبت داخل گل باقی بماند، احتمال تغییر رنگ یا خراب شدن آن وجود دارد.
پارافین داغ نیز ممکن است به گلبرگ های نازک آسیب بزند یا باعث سوختگی پوست شود. به همین دلیل این روش برای افراد کم سن و سال یا یک دسته گل ارزشمند مناسب نیست و باید با کمک فرد بزرگسال انجام شود.
برای حفظ طولانی تر رنگ و فرم گل رز، سیلیکاژل معمولا گزینه قابل کنترل تری است.
آیا می توان گل را با نمک خشک کرد؟
نمک رطوبت را جذب می کند، اما ریختن نمک دانه درشت به صورت مستقیم روی گل های ظریف می تواند به گلبرگ ها فشار وارد کند و شکل آنها را تغییر دهد. نتیجه این روش به نوع نمک، اندازه گل و رطوبت محیط بستگی دارد و معمولا به اندازه سیلیکاژل قابل پیش بینی نیست.
اگر می خواهید این روش را امتحان کنید، مقدار مواد، انتخاب ظرف و مراحل دقیق در مطلب خشک کردن گل با نمک توضیح داده شده است. برای یک گل یادگاری مهم، بهتر است ابتدا روش را روی یک گل معمولی آزمایش کنید.
خشک کردن دسته گل عروس و خواستگاری
برای نگهداری دسته گل عروس، بهتر است کار را پیش از پژمرده شدن گل ها شروع کنید. ابتدا روبان ها، تور، سوزن، سیم و تزیینات را با دقت جدا کنید. سپس گل های خراب را کنار بگذارید و دسته بزرگ را به چند قسمت کوچک تقسیم کنید.
آویزان کردن تمام دسته به صورت یکجا ساده به نظر می رسد، اما گل های میانی ممکن است به دلیل نرسیدن هوا کپک بزنند. برای حفظ بهتر ظاهر، گل های اصلی مانند رز را با سیلیکاژل خشک کنید و گل های ریز و شاخه های تزیینی را جداگانه آویزان کنید. بعد از خشک شدن می توانید دسته گل را دوباره بچینید.
فرم دسته نیز روی جدا کردن شاخه ها اثر دارد. برای نمونه، در دسته گل آبشاری عروس شاخه ها طول یکسانی ندارند و بهتر است پیش از باز کردن دسته، از ترتیب آنها عکس بگیرید تا چیدن دوباره آسان تر شود.
گل های دارای چیدمان آزاد نیز باید بدون فشار نگهداری شوند. اگر دسته شما ظاهر طبیعی و نامتقارن دارد، نمونه های دسته گل وحشی عروس می توانند برای یادآوری فرم اصلی و چیدن دوباره شاخه های خشک شده مفید باشند.
خشک کردن گل رز بدون سیاه شدن
رز یکی از محبوب ترین گل ها برای خشک کردن است، اما اگر دیر دست به کار شوید یا رطوبت میان گلبرگ ها باقی بماند، ممکن است مرکز آن تیره شود.
برای کاهش تغییر رنگ این نکات را رعایت کنید:
- رز تازه و سالم انتخاب کنید.
- کار را پیش از شل شدن گلبرگ ها شروع کنید.
- گل خیس را داخل ظرف یا کمد بسته نگذارید.
- رزها را به صورت تکی یا در دسته های کوچک آویزان کنید.
- گل را از نور مستقیم خورشید دور نگه دارید.
- برای حفظ فرم سه بعدی از سیلیکاژل استفاده کنید.
- گل را بیش از زمان لازم داخل ماده جاذب رطوبت رها نکنید.
- بعد از خشک شدن، گل را در محیط مرطوب قرار ندهید.
رز قرمز معمولا پس از خشک شدن کمی تیره تر می شود. رز سفید نیز ممکن است به رنگ کرم یا زرد کم رنگ دربیاید. هیچ روش خانگی تضمین نمی کند که رنگ گل دقیقا مانند روز اول باقی بماند.
خشک کردن گل محمدی
گل محمدی معمولا برای نگهداری گلبرگ، تزیین، تهیه محصولات خوراکی یا استفاده های سنتی خشک می شود. به دلیل تفاوت هدف مصرف و حساسیت به آلودگی، روش خشک کردن آن با نگهداری یک دسته گل تزیینی یکسان نیست.
اگر قصد دارید گلبرگ ها را برای مصرف خوراکی آماده کنید، از تافت، پارافین، سیلیکاژل غیرخوراکی و مواد شیمیایی استفاده نکنید. مراحل انتخاب، پاک کردن و خشک کردن بهداشتی در مطلب خشک کردن گل محمدی به صورت جداگانه توضیح داده شده است.
چرا گل هنگام خشک شدن سیاه می شود؟
تیره شدن گل ممکن است به یکی از دلایل زیر اتفاق بیفتد:
- گل پیش از شروع کار پژمرده بوده است.
- گلبرگ ها خیس بوده اند.
- محل خشک شدن رطوبت زیادی داشته است.
- گل ها بیش از اندازه تحت فشار بوده اند.
- نور یا گرمای شدید به گل رسیده است.
- زمان حضور گل در مایکروفر زیاد بوده است.
- گل بسیار پرآب بوده و روش مناسبی برای آن انتخاب نشده است.
تغییر جزئی رنگ طبیعی است. بیشتر گل ها بعد از خشک شدن کمی تیره تر یا کم رنگ تر می شوند. هدف روش درست، کاهش این تغییر است، نه جلوگیری کامل از آن.
چرا گل خشک کپک می زند؟
کپک معمولا نشان می دهد رطوبت داخل گل یا محیط زیاد بوده است. آویزان کردن یک دسته بزرگ و فشرده، قرار دادن گل خیس در ظرف بسته و نگهداری گل در حمام یا آشپزخانه مرطوب از دلایل رایج این مشکل هستند.
گل کپک زده را کنار گل های سالم نگه ندارید. جدا کردن لکه روی سطح همیشه به معنای از بین رفتن کامل کپک نیست. اگر کپک به بخش های داخلی گل رسیده باشد، بهتر است آن گل را دور بیندازید.
چگونه از گل خشک نگهداری کنیم؟
پس از خشک شدن، گل ها را در فضای خشک و دور از نور مستقیم خورشید قرار دهید. نور شدید به مرور رنگ گلبرگ ها را کم می کند و رطوبت نیز احتمال نرم شدن یا کپک زدن را افزایش می دهد.
برای افزایش ماندگاری گل خشک:
- گل را کنار پنجره آفتاب گیر نگذارید.
- آن را در حمام یا محیط بسیار مرطوب قرار ندهید.
- گلبرگ ها را زیاد لمس نکنید.
- گرد و خاک را با باد سرد و بسیار ملایم یا قلم موی نرم پاک کنید.
- روی گل آب یا عطر نپاشید.
- گل را داخل قاب، باکس یا گلدان ثابت نگه دارید.
- هر چند وقت یک بار آن را از نظر رطوبت و حشره بررسی کنید.
گل خشک عمر مشخص و یکسانی ندارد. نوع گل، روش خشک کردن، نور، رطوبت و میزان تماس دست همگی روی ماندگاری آن اثر می گذارند.
سوالات متداول
برای حفظ بهتر رنگ و شکل سه بعدی گل، استفاده از سیلیکاژل معمولا نتیجه مناسب تری دارد. با این حال، مقداری تغییر رنگ در بیشتر گل ها طبیعی است و هیچ روش خانگی حفظ کامل رنگ اولیه را تضمین نمی کند.
آویزان کردن گل ها به صورت وارونه در محیط خشک، کم نور و دارای گردش هوا، ساده ترین روش خانگی است. این روش وسیله خاصی نیاز ندارد، اما ممکن است گلبرگ ها کمی جمع یا تیره شوند.
مایکروفر یکی از سریع ترین روش هاست، اما احتمال سوختن، تغییر رنگ و خراب شدن گل در آن بیشتر است. برای گل های ارزشمند بهتر است از روش طبیعی یا سیلیکاژل استفاده کنید.
در روش آویزان کردن معمولا یک تا سه هفته زمان لازم است. سیلیکاژل ممکن است گل را طی چند روز خشک کند و پرس کردن گل نیز معمولا دو تا چهار هفته طول می کشد. اندازه و رطوبت گل روی این زمان اثر دارد.
دسته های کوچک و کم تراکم را می توان یکجا آویزان کرد، اما باز کردن دسته های بزرگ نتیجه بهتری می دهد. در دسته گل متراکم، هوا به گل های میانی نمی رسد و احتمال کپک زدن افزایش پیدا می کند.
ضرورتی ندارد؛ اما مقدار کمی تافت می تواند ریزش گلبرگ های بعضی گل های کاملا خشک را کاهش دهد. ابتدا آن را روی یک گل کم اهمیت امتحان کنید و اسپری را در فضای دارای تهویه و دور از شعله انجام دهید.
گلبرگ ها باید بافتی خشک و کاغذی داشته باشند و بخش میانی گل نباید نرم یا مرطوب باشد. ساقه خشک نیز معمولا سفت است و با فشار زیاد به جای خم شدن می شکند.
نکات ایمنی مهم
در روش های حرارتی عجله نکنید. هیچ وسیله فلزی یا تزیینات سیمی را داخل مایکروفر قرار ندهید و دستگاه را برای مدت طولانی بدون بررسی روشن نگذارید.
پارافین داغ می تواند باعث سوختگی و آتش سوزی شود. ذوب کردن آن باید دور از شعله مستقیم و با کمک فرد بزرگسال انجام شود. تافت و اسپری های مشابه نیز قابل اشتعال هستند و نباید نزدیک اجاق، بخاری، شمع یا پارافین داغ استفاده شوند.
سیلیکاژل و گل های خشک شده با مواد غیرخوراکی را دور از دسترس کودک و حیوان خانگی قرار دهید. اگر گل برای مصرف خوراکی یا تهیه دمنوش خشک می شود، فقط از روش و وسایل مناسب مواد غذایی استفاده کنید.