تمیز کردن تخته گوشت چوبی؛ روش درست شستشو، ضدعفونی و رفع بوی بد

تمیز کردن تخته گوشت چوبی باید بلافاصله بعد از استفاده انجام شود، به خصوص اگر روی آن گوشت، مرغ یا ماهی خام خرد کرده اید. برای شستشوی معمولی، آب گرم و مایع ظرفشویی کافی است؛ اما تخته ای که با مواد غذایی خام حیوانی تماس داشته، در صورت نیاز باید بعد از شستشو با روش مناسبی ضدعفونی شود. خشک کردن کامل تخته هم به اندازه شستن آن اهمیت دارد، چون باقی ماندن رطوبت می تواند به چوب آسیب بزند.

برای مراقبت از تخته چوبی بهتر است آن را مدت طولانی در آب رها نکنید و بعد از شستشو، هر دو طرف تخته را خشک کنید. برای بوی ماهی، پیاز، سیر یا گوشت می توان از نمک، جوش شیرین یا لیموترش کمک گرفت، اما این مواد جای ضدعفونی اصولی را نمی گیرند. FDA نیز توصیه می کند تخته و وسایل آشپزخانه بعد از تماس با گوشت، مرغ و غذاهای دریایی خام با آب گرم و شوینده شسته شوند.

وسایل و مواد لازم برای تمیز کردن تخته گوشت چوبی

روش صحیح تمیز کردن تخته گوشت چوبی

پاک کردن مواد باقی مانده

بهتر است کار تمیز کردن را بلافاصله بعد از تمام شدن آشپزی شروع کنید. تکه های گوشت، سبزی، پیاز یا سایر مواد غذایی را از سطح تخته بردارید و اجازه ندهید مواد غذایی برای مدت طولانی داخل شیارهای چوب باقی بمانند.

اگر مواد غذایی به سطح چسبیده اند، ابتدا با یک کاردک پلاستیکی یا قسمت نرم اسفنج آن ها را جدا کنید. برای این کار از اجسام فلزی تیز استفاده نکنید، چون خراش های عمیق می توانند تمیز کردن تخته را در دفعات بعدی دشوارتر کنند.

شستشو با آب گرم و مایع ظرفشویی

مقداری مایع ظرفشویی روی اسفنج یا برس بریزید و تخته را با آب گرم بشویید. تمام سطح، لبه ها و پشت تخته را تمیز کنید؛ حتی اگر فقط یک طرف آن با مواد غذایی تماس داشته است.

سازمان غذا و داروی آمریکا توصیه می کند تخته آشپزخانه بین آماده کردن گوشت، مرغ و غذاهای دریایی خام و آماده کردن میوه و سبزیجاتی که بدون پخت خورده می شوند، با آب گرم و شوینده شسته شود. همچنین در صورت امکان بهتر است برای گوشت خام و مواد غذایی آماده مصرف، تخته های جداگانه داشته باشید.

آبکشی سریع تخته

بعد از شستشو، کف ها را کاملا با آب تمیز از سطح تخته پاک کنید. نیازی نیست تخته چوبی را داخل سینک پر از آب قرار دهید یا اجازه دهید چند دقیقه در آب بماند.

پس از آبکشی، با یک دستمال تمیز یا حوله کاغذی آب اضافی سطح را بگیرید. هدف این است که مدت تماس چوب با رطوبت تا جای ممکن کوتاه باشد.

ضدعفونی کردن تخته چوبی بعد از گوشت خام

اگر از تخته برای خرد کردن گوشت، مرغ یا ماهی خام استفاده شده است، تمیز کردن دقیق اهمیت بیشتری پیدا می کند. شستشو با آب گرم و مایع ظرفشویی اولین مرحله است و باید قبل از استفاده از ماده ضدعفونی کننده انجام شود.

در بحث ضدعفونی آشپزخانه باید تفاوت بین «تمیز کردن» و «ضدعفونی کردن» را در نظر گرفت. تمیز کردن، چربی و آلودگی قابل مشاهده را برطرف می کند؛ در حالی که مرحله ضدعفونی برای کاهش آلودگی میکروبی انجام می شود.

USDA برای تخته های چوبی و پلاستیکی، پس از شستشو، محلولی شامل ۱ قاشق غذاخوری سفیدکننده کلردار مایع بدون رایحه در حدود تقریبی ۴ لیتر آب را به عنوان یکی از روش های ضدعفونی معرفی می کند. سطح با محلول شستشه می شود، محلول چند دقیقه باقی می ماند و سپس تخته با آب تمیز آبکشی و در هوای آزاد خشک می شود.

اگر از سفیدکننده استفاده می کنید، دستور درج شده روی محصول را نیز بررسی کنید و از سفیدکننده ساده و مناسب این کاربرد استفاده کنید. هرگز سفیدکننده را با سرکه، آبلیمو، جرم گیر، جوهر نمک یا آمونیاک مخلوط نکنید. بنابراین اگر قبلا برای رفع بو از لیمو یا سرکه استفاده کرده اید، تخته را کاملا آبکشی کنید و این مواد را همزمان با سفیدکننده روی تخته نریزید.

رفع بوی بد تخته گوشت چوبی

استفاده از نمک برای بوی باقی مانده

یکی از ساده ترین روش ها برای کم کردن بوهای باقی مانده، استفاده از مقدار کمی نمک روی تخته مرطوب است. کمی نمک روی سطح بریزید و با اسفنج نرم یا نصف لیموترش روی تخته بکشید. سپس تخته را با مایع ظرفشویی و آب گرم بشویید و کاملا خشک کنید.

در واقع یکی از کاربردهای نمک در تمیزکاری استفاده از بافت دانه ای آن برای کمک به جدا شدن بعضی باقی مانده های غذا از سطح است. با این حال نمک را نباید جایگزین شوینده یا روش اصولی ضدعفونی دانست.

رفع بوی ماهی از تخته

اگر روی تخته ماهی پاک یا خرد کرده اید، ممکن است بوی آن حتی بعد از شستشو باقی بماند. ابتدا تخته را با آب گرم و مایع ظرفشویی خوب بشویید، سپس کمی جوش شیرین روی سطح نم دار بپاشید و چند دقیقه بعد با اسفنج نرم روی آن بکشید. استفاده از نصف لیموترش همراه با کمی نمک نیز می تواند به کمتر شدن بو کمک کند. این روش برای از بین بردن بوی ماهی از تخته چوبی کاربردی است، اما در پایان حتما تخته را دوباره آبکشی کنید و به صورت ایستاده بگذارید تا کاملا خشک شود.

رفع بوی گوشت از تخته

گاهی بعد از خرد کردن گوشت قرمز، مخصوصا گوشت پرچرب، مقداری چربی داخل شیارهای تخته باقی می ماند. در این شرایط استفاده از آب گرم، مایع ظرفشویی و برس نرم معمولا موثرتر از شستن سریع تخته زیر شیر آب است.

اگر بوی گوشت برایتان مشکل ساز شده است، روش های از بین بردن بوی زهم گوشت می توانند برای خود گوشت و فضای آشپزخانه مفید باشند؛ اما برای تخته برش، اولویت همیشه شستشوی دقیق و رعایت اصول جلوگیری از آلودگی متقاطع است.

تمیز کردن لکه های تخته چوبی

لکه زردچوبه و مواد رنگی

مواد غذایی مانند زردچوبه، رب، چغندر و بعضی میوه ها ممکن است روی چوب روشن لکه ایجاد کنند. ابتدا تخته را به روش معمول بشویید. اگر لکه باقی ماند، مقدار کمی جوش شیرین را با چند قطره آب به شکل خمیر درآورید و به آرامی روی لکه بکشید.

نیازی به سابیدن شدید نیست. فشار زیاد یا استفاده از اسکاج زبر ممکن است سطح تخته را خراش دهد و ظاهر چوب را خراب کند.

لکه های داخل شیار

اگر تغییر رنگ فقط داخل شیارهای حاصل از برش چاقو دیده می شود، از یک برس کوچک و مایع ظرفشویی استفاده کنید. شیارهای خیلی عمیق که به آسانی تمیز نمی شوند، موضوع متفاوتی هستند.

روش صحیح خشک کردن تخته چوبی

بعد از شستشو، ابتدا آب روی تخته را با حوله کاغذی یا دستمال کاملا تمیز بگیرید. سپس تخته را به صورت عمودی یا در محلی قرار دهید که هوا بتواند به هر دو طرف آن برسد.

قرار دادن تخته خیس به صورت صاف روی کابینت باعث می شود قسمت زیرین دیرتر خشک شود. همچنین تخته را تا زمانی که کاملا خشک نشده داخل کابینت بسته قرار ندهید.

آیا تخته چوبی را در ماشین ظرفشویی بگذاریم؟

برای تخته چوبی معمولی بهتر است از شستشوی طولانی در ماشین ظرفشویی پرهیز شود. آب زیاد و چرخه شستشو و خشک کردن گرم می تواند به مرور به بافت و اتصال قسمت های تخته آسیب بزند؛ به خصوص اگر تخته از چند تکه چوب چسب خورده ساخته شده باشد.

روغن زدن به تخته چوبی

اگر تخته بعد از مدتی خشک و کدر شده است، می توان از روغن مینرال خوراکی یا محصولی که مخصوص نگهداری تخته و ظروف چوبی ساخته شده استفاده کرد. تخته باید قبل از روغن زدن کاملا تمیز و خشک باشد.

لایه نازکی از روغن را روی تمام قسمت های چوب بمالید و اجازه دهید جذب شود. مقدار و فاصله روغن کاری به نوع چوب، میزان استفاده و شرایط نگهداری بستگی دارد، بنابراین بهتر است وضعیت خود تخته را ملاک قرار دهید.

از روغن های خوراکی معمولی که امکان بو گرفتن یا فاسد شدن دارند، برای نگهداری طولانی مدت تخته استفاده نکنید؛ مگر اینکه سازنده تخته استفاده از محصول خاصی را توصیه کرده باشد.

اشتباهات رایج در تمیز کردن تخته گوشت چوبی

یکی از اشتباهات رایج، رها کردن تخته داخل آب است. شستن سریع با آب و شوینده با خواباندن تخته در سینک تفاوت دارد. همچنین بعد از شستشو نباید تخته خیس را روی سطح صاف رها کرد.

اشتباه دیگر این است که لیمو، نمک یا جوش شیرین را «ضدعفونی کننده کامل» تصور کنیم. این مواد بیشتر برای رفع بو و کمک به پاک کردن بعضی لکه ها مناسب هستند و برای تخته ای که با گوشت خام تماس داشته، نباید جای اصول ایمنی مواد غذایی را بگیرند.

چه زمانی تخته چوبی را تعویض کنیم؟

وجود چند خط سطحی روی تخته طبیعی است، اما زمانی که شیارها آن قدر عمیق شده اند که مواد غذایی در آن ها باقی می مانند و تمیز کردنشان دشوار است، بهتر است تخته تعویض شود. ترک های عمیق، جدا شدن لایه های چوب و فرسودگی شدید نیز نشانه خوبی برای ادامه استفاده نیستند.

خلاصه روش تمیز کردن تخته گوشت چوبی

برای تمیز کردن تخته گوشت چوبی، باقی مانده غذا را پاک کنید و تمام قسمت های تخته را با آب گرم، مایع ظرفشویی و اسفنج یا برس نرم بشویید. تخته را سریع آبکشی کنید و اجازه ندهید داخل آب بماند. برای رفع بو می توان از نمک، جوش شیرین یا لیمو کمک گرفت. اگر تخته با گوشت، مرغ یا ماهی خام تماس داشته است، پس از شستشو در صورت نیاز از روش مناسب ضدعفونی استفاده کنید. در پایان تخته را به صورت عمودی و در معرض جریان هوا کاملا خشک کنید.